ریسک بالای امنیت انرژی ایران

تازه ترین آمار منتشر شده از شرکت ملی گاز ایران نشان می دهد که افزایش شدیدی در مصرف گاز خانگی ایران ایجاد شده که به کاهش عرضه گاز به دیگر بخشها در زمستان گذشته انجامید.

این مساله این سوال را به وجود آورده که ایران چه طور می تواند در زمستان آینده از تکرار این اتفاق جلوگیری کند.

مصرف انرژی ایران در سه دهه گذشته به شدت افزایش یافته و از روزانه 500 هزار بشکه معادل نفت خام در سال 1980 به حدود روزانه 4.5 میلیون بشکه معادل نفت در مارس 2014 رسیده است.

در میان حاملهای انرژی مصرف گاز با سرعت بیشتری افزایش یافته و از حدود روزانه 9.7 میلیون مترمکعب در سال 1980 به روزانه بیش از 415.4 میلیون مترمکعب در ابتدای سال 2013 رسیده است. اما مصرف گاز در سال گذشته یک افزایش قابل توجه را تجربه کرد.

در سال مالی گذشته، عرصه سوخت مایع به نیروگاه ها به 27 میلیارد لیتر رسید که یک افزایش 19 درصدی را نسبت به سال قبل نشان می دهد و در این میان مشکل اصلی افزایش سریع مصرف گاز در بخش خانگی است.

مصرف انرژی ایران در سه دهه گذشته

سال خورشیدی	کل مصرف انرژی، معادل 1000 بشکه نفت	مصرف روزانه گاز میلیون متر مکعب	مصرف روزانه گاز معادل 1000 بشکه نفت	سوخت مایع** میلیون لیتر در روز
1358	565	9.7	63	79.1
1368	1062	38.4	248	127.2
1378	2084	158.4	1025	164.3
1384	2931	261	1689	194.7
1388	3918	387	2504	222.6
1389	4027	413.3	2673	210.6
1390	4070	418.4	2707	213.1
1391	4120	415.4	2688	224.7

* OE: معادل نفت

** شامل بنزین، گازوئیل، نفت کوره و نفت سفید

مجموع تولید گاز ایران 575 میلیون مترمکعب در روز است در حالی که در فصل زمستان به ویژه در ماه نوامبر و دسامبر مصرف روزانه گاز در بخش خانگی در برخی اوقات به 490 میلیون مترمکعب رسیده و کل مصرف از 570 میلیون مترمکعب در روز فراتر رفته است.

منصور معظمی معاون وزیر نفت اخیرا اعلام کرد که در حالیکه کارخانه های پتروشیمی ایران روزانه به 35 میلیون مترمکعب گاز احتیاج دارند ایران در فصل زمستان روزانه حدود 15 تا 17 میلیون مترمکعب به آنها گاز اختصاص داده است که به کاهش 7.5 میلیونی فرآورده های پتروشیمی ایران به ارزش هشت میلیارد دلار منجر شده است.

از سوی دیگر حدود 80 درصد میادین نفتی فعال ایران در نیمه دوم عمر خود به سر می برند و سالانه با یک کاهش تولید هشت تا 13 درصدی مواجه هستند که نیاز فوری به تزریق گاز برای جلوگیری از افت تولید نفت دارند.

ایران باید برای جلوگیری از تسریع کاهش تولید این میادین روزانه بیش از 200 میلیون مترمکعب گاز به این میادین نفتی تزریق کند.

ایران در سال منتهی به 20 مارس 2013 روزانه حدود 75 تا 85 میلیون مترمکعب گاز به میادین نفتی تزریق کرده اما این رقم سال گذشته به دلیل کمبود گاز احتمالا کاهش قابل توجهی یافته است.

بخش خودرو ایران نیز به حدود روزانه 19 میلیون مترمکعب ال.ان.جی احتیاج دارد، اما ایران در زمستان گذشته به دلیل کمبود گاز به مدت چند هفته عرضه ال.ان.جی به بخش خودرو را قطع کرد و تولید گاز مایع سوخت خودرو به 16 میلیون متر مکعب رسید.

براساس اعلام شرکت ملی نفت ایران در سال مالی منتهی به 20 مارس 2013 ، گاز حدود 61 درصد سوخت مورد نیاز نیروگاه ها را تامین می کرد اما حمید چیت چیان وزیر نیرو ایران در ماه گذشته اعلام کرد که 44 درصد سوخت مصرفشده در نیروگاه ها سوخت مایع بوده است که شامل نفت گاز و نفت کوره می شود و سهم گاز در تغذیه نیروگاه ها در سال مالی گذشته از 61 درصد به 54 درصد رسیده است.

به نظر می رسد ایران گاز مازاد کافی را در نیمه اول سال مالی جاری(بهار و تابستان) دارد اما این کشور تنها یک تاسیسات ذخیره سازی گاز در شهر قم به ظرفیت 3.2 میلیارد مترمکعب دارد.

ایران در زمستان روزانه حدود 10 میلیون مترمکعب از این تاسیسات ذخیره سازی زیرزمینی در فصل زمستان استخراج کرده است. ایران قصد دارد برای افزایش ظرفیت ذخیره سازی خود به روزانه 30 میلیون مترمکعب در زمستان امسال، یک تاسیسات ذخیره سازی دیگر به نام شوریجه احداث کند.

ایران به تقویت تولید گاز خود تا پاییز سال جاری نیاز مبرم دارد تا از تکرار کمبود گاز در نیمه دوم امسال جلوگیری کند، اما تنها سه پروژه گازی بالادستی در میدان گازی پارس جنوبی به ظرفیت 92 رسیده است و کل ظرفیت این سه فاز (12، 15 و 16) حدود 132 میلیون متر مکعب در روز است و احتمالا سال آینده به بهره برداری برسد.

ایران ماه گذشته تولید گاز از فاز 12 پارس جنوبی را آغاز کرد، اما سطح تولید آن حدود 10 تا 15 میلیون متر مکعب در روز است. با این مقدار تکرار یک کمبود گاز در زمستان آینده اجتناب ناپذیر خواهد بود.

اوج گرفتن تجارت اقلام رفع تحریم شده ایران

دالغا خاتین اوغلو

تازه‌ترین آمار گمرکی ایران حاکی است که حجم اقلام صادراتی و وارداتی رفع تحریم شده طی چند ماه گذشته به شدت افزایش یافته است. 

بر اساس این گزارش که دوشنبه ۱۸ فروردین ماه منتشر شد، حجم واردات وسایل نقلیه با موتور پیستونی درون‌سوز با حجم سیلندر۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ سانتی‌متر مکعب در سال گذشته به ۲ میلیارد و۸۰۳ میلیون دلار رسیده است. 

این رقم در گزارش ماه گذشته گمرک که شامل ۱۱ ماه سال ۹۲ می‌شد، یک میلیارد و ۹۷ میلیون دلار ذکر شده بود، به عبارتی واردات وسایل نقلیه با موتور پیستونی درونسوز با حجم سیلندر۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ سانتی‌متر مکعب فقط در اسفندماه تقریبا سه برابر کل واردات آن در ۱۱ ماه سال ۹۲ است. 

اوج گرفتن واردات وسایل نقلیه در حالی است که از ۳۰ دی ماه سال گذشته، توافق هسته‌ای ایران و شش قدرت جهانی به اجرا گذاشته شد و بر اساس آن تحریمهای اعمال شده در حوزه خودرو سازی ایران رفع شد. 

صادرات خودرو ایران نیز در اسفندماه اوج گرفته است. 

کل صادرات خودرو ایران در طول ۱۱ ماه سال ۹۲ حدود ۴۳ میلیون دلار بود، در حالی که صادرات خودرو فقط در ماه اسفند حدود ۲۷ میلیون دلار شده است. ایران در سال گذشته مجموعا ۷۰ میلیون دلار صادرات خودرو داشته که نسبت به سال ۹۱ بیش از ۷۸ درصد کاهش نشان می‌دهد. 

کل صادرات غیر نفتی ایران در سال ۹۲ به ۴۱ میلیارد و ۶۲۸ میلیون دلار رسیده که نسبت به سال ۹۱ حدود نیم درصد افزایش یافته، اما ارزش واردات ایران در این بازه زمانی حدود ۵ درصد کاهش نشان یافته و به ۵۰ میلیارد و ۸۱۸ میلیون دلار رسیده است. 

در مقام مقایسه، صادرات و واردات ایران در ۸ ماهه اول سال جاری نسبت به دور مشابه سال گذشته به ترتیب حدود ۱۳ درصد و ۲۳ درصد کاهش یافته بود.  

صادرات 

در حوزه صادرات نیز، صادرات گاز مایع «ال پی جی» ایران طی چند ماه گذشته به شدت اوج گرفته است. 

پروپان و بوتان که از آن‌ها بعنوان گاز مایع «ال پی جی» یاد می‌شود، قبل از تحریم‌های غرب، در صدر فهرست صادرات کالاهای غیر نفتی ایران جای داشتند، اما بعد از اینکه اروپا در نیمه سال ۲۰۱۲ تحریم‌هایی بر بخش پتروشیمی ایران اعمال کرد، صادرات گاز مایع «ال پی جی» ایران به شدت کاهش یافت. بر اساس توافق شش ماهه هسته‌ای، تحریم‌های پتروشیمی ایران موقتا برداشته شده است. 

آمارهای گمرکی حاکی است که صادرات پروپان و بوتان در ۸ ماهه اول سال ۹۲ نسبت به دور مشابه به ترتیب بیش از ۳۱ درصد و ۱۸ درصد کاهش داشت، اما آمار ۱۲ ماهه گمرک حاکی از افزایش ۷ درصدی صادرات پروپان و ۱۷ درصدی صادرات بوتان نسبت به سال ۹۱ است. 

ایران طی سال گذشته بیش از دو و نیم میلیارد دلار صادرات گاز مایع «ال پی جی» داشته است، در حالی که این رقم قبل از تحریم‌ها، در سال ۹۰ حدود سه میلیارد و ۳۹۲ میلیون دلار بود. 

آمارهای گمرک نشان می‌دهد که کل صادرات پتروشیمی ایران در سال گذشته ۱۰ میلیارد و ۷۲۳ میلیون دلار است که نسبت به سال ۹۱ بیش از یک درصد افزایش نشان می‌دهد، اما هنوز ۳۰ درصد کمتر از سال ۹۰ است. 

آمارهای گمرک حاکی است که صادرات انواع محصولات پتروشیمی در چند ماه گذشته به شدت اوج گرفته است. افزایش صادرات پتروشیمی ایران در ۱۲ ماه سال گذشته نسبت به سال ۹۱ در حالی است که این رقم در هشت ماه سال ۹۲ نسبت به دور مشابه سال ۹۱ بیش از ۱۰ درصد کاهش یافته بود. 

میعانات گازی

یکی از نکات قابل توجه در جزئیات آمارهای گمرکی، صادرات میعانات گازی است که حدود ۲۵ درصد از کل صادرات غیرنفتی ایران را تشکیل می‌دهد. 

صادرات میعانات گازی ایران که در سال ۹۱ نسبت به سال ۹۰ بیش از ۱۲ درصد کاهش یافته بود و در هشت ماهه اول سال گذشته نیز نسبت به دور مشابه سال ۹۱ بیش از ۲۱ درصد کاهش نشان می‌داد، در چند ماه گذشته اوج گرفته است. 

میعانات گازی نوعی نفت خام بسیار مرغوب و گران قیمت است که از چاه‌های گازی تولید می‌شود. گمرک ایران این محصول را در سبد کالاهای غیرنفتی قرار می‌دهد. 

بر اساس آمارهای گمرکی، ارزش صادرات میعانات گازی ایران در ۱۲ ماه سال ۹۲ حدود ۱۰ میلیارد و ۲۹۵ میلیون دلار است که نسبت به سال گذشته، بیش از ۱۵ درصد افزایش یافته و حتی از حجم صادرات سال ۹۰ (قبل از تحریم‌ها) نیز پیشی گرفته است. 

متوسط صادرات ماهانه میعانات گازی ایران در هشت ماه اول سال گذشته (فروردین تا اول آذرماه) کمتر از ۶۲۰ میلیون دلار بود، در حالی که این رقم در چهار ماه پایانی سال ۹۲ بطور متوسط بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ هزار دلار در ماه شده است که بیش از ۲۱۴ درصد افزایش نشان می‌دهد. 

آخرین گزارش آژانس بین المللی انرژی حاکی است که صادرات نفت و میعانات گازی ایران در ماه فوریه به یک میلیون و ۴۱۰ هزار بشکه در روز رسیده که نسبت به متوسط صادرات نفت و میعانات گازی ایران در سال ۲۰۱۳ روزانه ۳۴۰ هزار بشکه افزایش نشان می‌دهد. 

آمارهای گمرکی نشان می‌دهد که ایران در هشت ماه اول سال جاری کلا ۵ هزار و ۵۸۲ تن صادرات میعانات گازی داشته است که معادل صادرات روزانه ۱۹۵ هزار بشکه است. در حالی که این رقم برای ۴ ماه پایانی سال ۷ هزار و ۲۰۱ تن بوده است که معادل صادرات روزانه بالای ۵۰۰ هزار بشکه است. 

ایران قبل از تحریم‌ها روزانه حدود ۳۰۰ هزار بشکه صادرات میعانات گازی داشت. 

بر اساس توافق موقت هسته‌ای ایران و شش قدرت جهانی، تحریم پوشش بیمه نفتکش‌های حامل نفت و میعانات گازی ایران لغو شده است.

اصل این مقاله در رادیو فردا منتشر شده است

http://www.radiofarda.com/content/f35_iran_customs/25326371.html

افزایش 2.5 برابری صادرات میعانات گازی ایران بعد از توافق هسته ای

صادرات میعانات گازی ایران بعد از توافق هسته ای سوم آذرماه تا آخر سال گذشته، نسبت به ماههای قبل تا 258 درصد افزایش نشان می دهد.

بر اساس گزارش سالانه گمرک از تجارت خارجی سال 92، صادرات روزانه میعانات گازی ایران در 12 ماه سال گذشته روزانه به 294 هزار بشکه در روز رسیده است که حتی بالاتر از میزان صادرات میعانات پیش از تحریمهای غرب است. ایران در سال 90 روزانه 269 هزار بشکه صادرات میعانات گازی داشت.

میعانات گازی نوعی نفت خام سبک، با کیفیت و گران قیمت است که از چاههای گازی تولید می شود. ایران این محصول خام را در لیست اقلام غیرنفتی قرار می دهد و حدود یک چهارم کل صادرات غیرنفتی ایران را تشکیل می دهد.

با نگاهی به آمارهای ماهانه گمرک، ایران در هشت ماه اول سال جاری روزانه بطور متوسط 195 هزار بشکه صادرات میعانات گازی داشت، اما در چهار ماه گذشته این رقم به 504 هزار بشکه در روز رسیده است.

اما، ارزش و حجم صادرات میعانات گازی ایران به یک میزان افزایش پیدا نکرده است.

ارزش صادرات میعانات گازی در سال گذشته نسبت به سال 91 حدود 16 درصد افزایش یافته، اما حجم صادرات حدود 33 درصد افزایش یافته است.

با نگاهی به جزئیات آمار گمرک، ایران در سال 91 هر تن میعانات گازی را به 922 هزار و 222 دلار صادر کررده بود، این رقم در هشت ماه اول سال حدود 885 هزار و 704 دلار بوده، اما بعد از توافق هسته ای، یعنی در چهار ماه آخر سال 92 ایران هر تن میعانات گازی را 805 هزار و 336 دلار فروخته است.

با توجه به اینکه از سال 91 تا کنون قیمت سبد نفتی اوپک تنها 5 دلار به ازای هر بشکه کاهش یافته است و نوسانات قیمت نفت در سال گذشته نیز جزئی بوده، کاهش یکباره و چشمگیر قیمت میعانات گازی ایران می تواند به معنی تخفیف ویژه ایران به مشتریان باشد.

ایران در سال 2011 روزانه 2.5 میلیون بشکه صادرات نفت خام و میعانات گازی داشت که این رقم در سال 2013 به یک میلیون و 70 هزار بشکه افت کرد. بعد از توافق شش ماهه هسته ای، صادرات نفت ایران بصورت متوالی افزایش یافت و در ماه فوریه به یک میلیون و 410 هزار بشکه رسید.

گزارش گمرک می گوید که ایران در سال گذشته 12 میلیون و 873 هزار تن میعانات گازی به ارزش 10 میلیارد و 295 میلیون دلار صادر کرده است.

ورود چین به پروژه تراموای و قطار سریع السیر ایران

همزمان با اظهارات سید محمد آتش زر، رئیس شورای اسلامی شهر قم مبنی بر انتخاب شرکت چینی نورینکو (Norinco) برای اجرای پروژه قطار شهری قم در 26 اسفندماه، شهرداری تبریز قرارداد ساخت اولین تراموای شهری کشور در تبریز را با شرکت CITIC چین امضا کرد.

شرکت نورینکو آمادگی خود را در زمینه انعقاد قرارداد 600 میلیون یورویی پیرامون پروژه های مترو و قطار شهری اعلام کرده است.

قبلا نیز گزارشهایی درباره تمایل شرکتهای چینی برای ساخت قطار سریع السیر مسیرهای تهران- قم و قم -اصفهان به ارزش یک میلیارد دلار منتشر شده بود.

آتش زر می گوید که این شرکت توانمندی های خوبی در جهت اجرای پروژه دارد و تاکنون هزار واگن برای متروی تهران ساخته است، ضمن اینکه توانسته خط 3 متروی تهران را نیز عملیاتی سازد.

آنچه که در قراردادهای یاد شده جلب توجه می کند، مشارکت چین در پروژه های ساخت تراموای برقی و قطار سریع السیر است.

نوامبر سال گذشته علی لاریجانی رئیس مجلس ایران در دیداری از چین، خواستار مشارکت این کشور در پروژه های قطار سریع السیر مغناطیسی در ایران شد. وی که به قطار سریع السیر شانگهای نیز سوار شده بود، خواستار مشارکت چین در ساخت قطارهای پرسرعت مغناطیسی (مگلو) در کشور شد.

این درحالی است که تکنولوژی ساخت قطارهای برقی پیشرفته و سریع خود چین از ژاپن و آلمان وارد شده است. قطار سریع السیر شانگهای نیز تماما توسط کنسرسیومی متشکل از شرکتهای آلمانی زیمنس و "تی سن کروپ" (ThyssenKrupp) ساخته شد و بعد از راه اند ازی در سال 2003، چین در نظر داشت که ادامه مسیر ساخته شده میان فرودگاه و مرکز شهر را خود بسازد، اما تاکنون قادر به آنجام آن نشده اند.

شرکت زیمنس اولین تراموای چین را در سال 1899 ساخته است. این شرکت در سال 2009 اعلام کرد که سفارش خرید صد قطار سریع السیر به ارزش یک میلیارد دلار را از چین دریافت کرده است.

شرکت بمباردیر (Bombardier) کانادا نیز در ژوئیه 2012 قرارداد ده ساله عرضه لیسانس تکنولوژی ساخت ترامواهای برقی با چین را امضا کرد.

چین با توسل به تکنولوژی ژاپن و آلمان طولانی ترین شبکه راه آهن سریع السیر را احداث کرده است که صد شهر این کشور را به همدیگر متصل کرده است.

البته، خود چین معمولا در پروژه های راه آهن سریع السیر و مغناطیسی مشارکت جانبی دارد. مثلا احداث سازه بتنی مسیر خط آهن مغناطیسی شانگهای توسط پیمانکاران چینی انجام شده بود.

البته این پروژه ها بی حادثه نیز نبوده است. در سال 2011 حادثه تصادف دو قطار سریع السیر در شرق چین منجر به کشته شدن 40 سرنشین شد که علت آن، مشکل در تجهیزات علامت دهی عنوان شد که توسط خود چین ساخته شده بود.

ایران نوامبر سال گذشته اعلام کرد که 22 میلیارد یورو از دارایی های ایران در بانکهای چینی بلوکه شده است. تلاش ایران برای جلب شرکتهای چینی در پروژه های راه آهن کشور احتمالا بعنوان راه حلی برای دریافت پول بلوکه شده در چین در قالب قاینانس مالی پروژه ها انجام می شود؛ اما هنوز معلوم نیست که آیا شرکتهای چینی در کنار ساخت واگن و راه آهن، با توسل به تکنولوژی داخلی قادر به عملیاتی کردن پروژه های پیشرفته ریلی باشند یا خیر.

خیز ایران برای پایان دادن به انحصار صادرات گاز قطر به عمان

ایران بعد از امضای دو قرارداد صادرات گاز به عراق با حجم 45 میلیون متر مکعب در روز، با عمان نیز قرارداد صادرات گاز امضا کرد.

ایران و عمان، طی سفر چهارشنبه 21 اسفند حسن روحانی به مسقط سه قرارداد گازی امضا کردند، از جمله احداث یک خط لوله گازی 350 کیلومتری و صادرات روزانه 30 میلیون متر مکعب (سالانه 10 میلیارد متر مکعب) گاز ایران به عمان. این پروژه تا سال 2017 افتتاح خواهد شد.

انتظار می رود که پروژه احداث 200 کیلومتر از خط لوله یاد شده که از دل دریا، استان هرمزگان را به بندر صحار عمان وصل خواهد کرد، یک میلیارد دلار فاینانس مالی نیاز داشته باشد که عمان آن را تامین خواهد کرد و از محل درآمدهای صادرات گاز ایران این سرمایه و سود آن به دولت مسقط برگردانده خواهد شد.

همچنین، قرار است یک شرکت مشترک میان دو کشور برای فروش گاز ایران در داخل عمان یا به مشتریان خارجی ایجاد شود و ایران وارد بازار خرده فروشی گاز عمان خواهد شد.

ایران با 33.6 تریلیون متر مکعب ذخایر گازی که معادل 18 درصد از کل ذخایر گازی جهان است، بزرگترین دارنده ذخایر گازی دنیا است. تولید روزانه گاز ایران 575 میلیون متر مکعب است که تقریبا برابر با مصرف داخلی است، اما انتظار می رود که پنج فاز جدید پارس جنوبی با ظرفیت تولید روزانه 181 میلیون متر مکعب گاز، تا سال 2017 افتتاح شود.

فازهای جدید	ظرفیت روزانه تولید	پیشرفت (تا ژانویه 2014)	تکمیل
فاز 12	81 میلیون متر مکعب	92 درصد	2014 یا 2015
فاز 15 و 16	مجموعا 50 میلیون متر مکعب	92 درصد	2015 یا 2016
فاز 17 و 18	مجموعا 50 میلیون متر مکعب	82 درصد	2016 یا 2017

با این ترتیب، ایران قادر خواهد بود تا افق 2017 حداقل بخشی از افزایش تولید خود در پارس جنوبی را که هم اکنون حدود 300 میلیون متر مکعب تولید ناخالص گاز دارد، به عراق و عمان صادر کند. ایران 200 میلیون متر مکعب از تولید کنونی گاز در این میدان عظیم را پالایش کرده و قابل مصرف می کند، بقیه گاز ناخالص تولیدی به میادین کهنه نفتی تزریق می شود یا به پتروشیمی ها تحویل داده می شود.

ایران هم اکنون خط لوله گازی هفتم سراسری را تا ایرانشهر تکمیل کرده است و می تواند با هزینه نه چندان زیادی یک انشعاب از این خط لوله را که فاصله زیادی با دریا ندارد، تا دریای عمان بکشاند و از طریق خط لوله زیردریایی 200 کلیومتری به بندر صحار عمان وصل کند.

هم اکنون قطر سالانه دو میلیارد متر مکعب گاز از طریق خط لوله دولفین به مرزهای شرقی عمان میرساند که امتداد این خط لوله هم به بند صحار وصل است و هم با گذشتن از مناطق مرکزی به بندر صور عمان متصل می شودف به عبارتی زیرساختهای انتقال گاز از بندر صحار تا بند صور تقریبا موجود است.

عمان سالانه 10.4 میلیون تن (روزانه حدود 39 میلیون متر مکعب) تولید گاز مایع (ال ان جی) در بندر صور دارد که به کشورهای مختلف صادر می کند.

بازار گاز عمان

عمان هم اکنون روزانه 85 میلیون متر مکعب تولید گاز دارد که 39.1 میلیون متر مکعب آن به مصرف داخلی می رسد. مصرف داخلی عمان طی 12 سال گذشته از 5.5 میلیارد متر مکعب به بالای 17 میلیارد متر مکعب در سال رسیده است. رشد مصرف گاز عمان در سال 2013 نیز تا 3.2 درصد افزایش یافته است.

این کشور همچنین طی سال 2013 روزانه حدود 9 میلیون متر مکعب به میادین نفتی تزریق کرده که نسبت به سال قبل آن حدود 5 درصد افزایش نشان می دهد.

با توجه به ظرفیت فرآوری 39 میلیون متر مکعب گاز و تبدیل آن به گاز مایع، کشور عملا گاز مازادی برای جبران رشد چشمگیر مصرف گاز در سالهای آینده ندارد.

این کشور برای تولید روزانه 28.3 میلیون متر مکعب گاز اضافی از میدان گازی "خزان" با شرکت بریتیش پترولیوم قرارداد امضا کرده است، اما افق عملیاتی شدن این حجم از تولید، حفاری 300 چاه در 15 سال آینده است.

این موضوع باعث شده است که شرکت "ال ان جی عمان" اعلام کند که تا سال 2024 مجبور است صادرات گاز مایع را متوقف و آن را به بازارهای داخلی عرضه کند.

عمان با قرارداد گازی جدید هم امنیت انرژی خود را برای سالهای آینده تامین می کند و هم انحصار صادرات گاز قطر به عمان شکسته می شود و هم می تواند به صادرات گاز مایع خود ادامه دهد.

این پروژه سالانه برای ایران نیز تا 4.5 میلیارد دلار ارز آوری خواهد داشت.

آیا مصرف گاز ایران با اروپا برابری می کند؟

در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، معمولا دولتمردان ایران برای اشاره به مصرف بالای گاز در کشور و لزوم کند کردن رشد چشمگیر مصرف گاز، آماری درباره برابری مصرف گاز ایران با اتحادیه اروپا عنوان می کردند.

نصرت الله سیفی مدیرعامل شرکت بهینه سازی مصرف سوخت نیز یکشنبه 11 اسفندماه دوباره تکرار کرد که مصرف گاز در ایران به اندازه مصرف گاز اتحادیه اروپا است که البته بخش عمده ای از آن در بخش خانگی سوزانده می شود.

به گزارش شانا، آقای سیفی اعلام کرد که برای گاز طبیعی ٨٤ درصد یارانه پرداخت می|شود. بگفته وی، اگر قرار باشد که نرخ گاز براساس قانون هدفمندی یارانه ها افزایش یابد، قیمت هر مترمکعب آن باید از ٧٠ تومان به ١٨٧٠تومان افزایش یابد.

برابری مصرف گاز ایران و اروپا؟

شرکت بی پی در گزارش سالانه خود که سال گذشته منتشر شد، می گوید که مصرف گاز ایران در سال 2012 حدود 156.1 میلیارد متر مکعب بوده است. مقامات ایران می گویند که مصرف گاز کشور در سال جاری مالی (سال مالی ایران یا سال خورشیدی از 20 مارس آغاز می شود) افزایش یافته است.

گزارش اواخر دی ماه خبرگزاری مهر حاکی است که مصرف گاز کشور سالانه به 160 میلیارد متر مکعب رسیده است.

بنا به گزارش شرکت بریتیش پترولیوم، کل مصرف گاز اتحادیه اروپا (بدون احتساب مصرف گاز ترکیه و مصرف گاز مایع) در سال 2012 حدود 440 میلیارد متر مکعب بوده است.

گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا که سپتامبر 2013 منتشر شد نیز می گوید که مصرف گاز اروپا در نیمه اول سال 2013 نسبت به دور مشابه چندان تفاوتی نداشته است.

با اینحساب مصرف گاز اروپا 2.75 برابر مصرف گاز ایران است.

مصرف گاز اروپا در سال 2012 حدود 13.4 درصد از کل مصرف گاز دنیا بود و کل مصرف گاز طبیعی جهان در سال مذکور بیش از 3 تریلیون و 314 میلیارد متر مکعب بود.

سهم حاملهای انرژی در سبد سوخت

تقریبا کل مصرف انرژی ایران (به غیر از سهم 3 درصدی انرژی آبی در تولید برق ایران) مربوط به مصرف نفت و گاز است.

مصرف ذغال سنگ اتحادیه اروپا در سال 2012 معادل حدود 294 میلیون تن نفت بوده که حدود 8 درصد از کل مصرف ذغال سنگ جهان را تشکیل می دهد، اما مصرف ذغال سنگ ایران معادل 0.9 (نه دهم) میلیون تن نفت بوده است. کل مصرف ذغال سنگ جهان در این سال معادل بیش از 3730 میلیون تن نفت برآورد شده است.

بنابر گفته بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت ایران، سهم گاز در سبد سوختی کشور حدود 70 درصد است. در حالی که این رقم در اروپا بسیار کمتر است.

از طرفی سهم انرژی هسته ای در سبد سوختی ایران تقریبا صفر هست، اما این رقم در اتحادیه اروپا معادل حدود 200 میلیون تن نفت است.

بر اساس گزارش بی پی، سهم انرژی آب در سبد مصرف برق ایران در سال 2012 معادل 2.9 میلیون تن نفت بود، درحالی که این رقم در اتحادیه اروپا معادل حدود 74 میلیون تن نفت بود.

همچنین سهم سوختهای تجدید پذیر در سبد مصرف انرژی اتحادیه اروپا در سال 2012 معادل 95 میلیون تن نفت بود، در حالی که این رقم در ایران حدود صفر درصد است.

اتحادیه اروپا 14.5 درصد از کل مصرف نف دنیا را در سال 2012 داشت، در حالی که این رقم برای ایران حدود 2.2 درصد بود.

سرانه مصرف گاز ایران و اتحادیه اروپا

یا این اوصاف، با توجه به اینکه جمعیت اتحادیه اروپا 6.6 برابر جمعیت ایران است، سرانه مصرف گاز در ایران بیشتر از سرانه مصرف گاز اتحادیه اروپا است.

دلیل عمده این وضعیت، پایین بودن قیمت گاز در ایران، همچنین سهم بسیار بالای گاز در سبد مصرف انرژی کشور است و سهم بالای اتلاف گاز از سوختن گاز در مشعلها تا اتلاف در در شبکه گازرسانی است.

مشکل عمده ایران در مقایسه با اروپا در مصرف گاز، سهم هنگفت مصرف خانگی و تجاری گاز در این کشور است، بطوری که حدود 77 درصد از مصرف گاز ایران مربوط به این بخشها است.

ظرفیت مصرف گاز بخش نیروگاهی ایران حدود 130 میلیون متر مکعب در روز و ظرفیت مصرف گاز پتروشیمی ها حدود 35 میلیون متر مکعب است، البته مصرف گاز در این بخشها بخاطر کمبود گاز بخش خانگی و تجاری در فصول سرد سال به شدت کاهش می یابد.