ایران و غرب؛ رقص والس قهر کرده ها

همزمان با بیانات آقای احمدی نژاد مبنی بر "آمادگی ایران برای ورود به مدیریت جهانی"، سخنگوی کاخ سفید هشدار داده که فرصت ایران رو به اتمام است.

غرب ایران را در تلاش برای دست یابی به سلاح های هسته ای، حمایت از تروریسم، دیکتاتوری و ایران هم به نوبه خود غرب را در تلاش برای کودتا در داخل کشور متهم میکند.

با در نظر گرفتن این بی اعتمادیها نمیتوان به سازنده بودن مذاکرات طرفین امیدوار بود.

یکی از مشوقهای ایران برای دستیابی به سلاح هسته ای همین ترس از خطری است که از طرف غرب متوجه ایران است: «ترس از اقدام برای سرنگونی دولت حاکم در ایران و حملات نظامی به این کشور».

در این صورت چگونگی به توافق رسیدن ایران و غرب هنوز در سایه ای از ابهام است. ظاهرا، برای حل این مسئله یک راه وجود دارد که آن هم قبول پروتکل الحاقی از سوی ایران است. البته، هم اکنون ایران از قبول این پروتکل امتناع می ورزد.

به هر حال برای نظارت به برنامه های هسته ای ایران پروتکل الحاقی آژانس بین المللی انرژی اتمی مصوبه سال 1997 باید مورد اجرا قرار بگیرد، البته نظارت به معنی ضمانت صد در صدی نیست. بر اساس همین پروتکل، متخصصین آژانس بین المللی انرژی اتمی هر وقتی که بخواهند میتوانند مراکز هسته ای ایران را بازرسی کنند. این نیز برای هیچ چیز ضمانت نیست. برای مثال در این میان دو مشکل اساسی وجود دارد. اولا، ایران در صورت تمایل، میتواند مراکز هسته ای مخفی نیز بسازد . ثانیا، بر اساس ادعاهای آژانس بین المللی انرژی اتمی بر اساس اسنادی که اصل آنها به ایران ارائه نمی شود، میان برنامه هسته ای ایران و تولید موشکهای بالستیک این کشور ارتباط وجود دارد. لاکن ایران این را قبول ندارد و حق دارد که از بررسیهای آژانس بین المللی انرژی اتمی در مناطق نظامی کشور ممانعت کند. به هر حال، برنامه های نظامی تمامی کشورها امری سرّی و افشای آن بر علیه منافع ملی است.

مسئله اساسی این است که ایران نمیخواهد برنامه های هسته ای خود را متوقف کند. اعمال تحریمهای جدید هم بر توقف برنامه های هسته ای این کشور تاثیر نخواهد گذاشت.

از سوی دیگر دولت ایران در 29 نوامبر اعلام کرده که 5 سایت جدید غنی سازی اورانیوم در دل کوه ها می سازد و در مورد ساخت 5 سایت دیگر هم در پی جستجوی مکان مناسب است. یعنی هم اکنون ایران در حال ساخت حداقل 5 مرکز هسته ای مخفی است.

شورای حکام آژانس روز جمعه (27 نوامبر) ضمن محکوم کردن فعالیت "مخفیانه" ایران در ساخت یک مرکز جدید غنی سازی در نزدیکی قم، خواهان توقف فوری ساخت و ساز در این مرکز شد. قبل از این نیز شورای حکام علیه برنامه های هسته ای ایران در سال 2006 قطعنامه ای را صادر کرده بود.

همزمان با وجود مشکلات بین ایران غرب در مورد برنامه های هسته ای این کشور، آژانس بین المللی انرژی اتمی هم مشکلاتی در مقررات و قوانین خود دارد.

به عنوان مثال، غرب از ایران میخواهد که به تمامی بندهای قرارداد NPT عمل کند. لیکن، بر اساس بند چهار پادمان سازمان با کشورهای عضو، آژانس بین المللی انرژی اتمی به کشورهای عضو خود باید کمکهای علمی و فنی ارائه دهد. لاکن بر اساس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد، هرگونه همکاری در زمینه هسته ای با جمهوری اسلامی ایران ممنوع است.

از سوی دیگر بر اساس قرارداد NPT، تنها برای ممانعت از دستیابی کشورهای تازه به سلاح هسته ای نیست، بلکه، بر اساس فلسفه وجودی و علت تصویب این قرارداد خلع سلاح کشورهای اتمی هم در دستور کار است، لیکن، تا بحال کشورهای اتمی از عمل به آن خودداری کرده اند.

ایران از سال 1970 قرارداد ان.پی.تی را امضا کرده است.

غرب از ایران می خواهد که سایتهای هسته ای مخفی خود را نمایان سازد، لیکن یکی از علل اختفای این سایتها ترس ایران از مورد حمله قرار گرفتن سایتهای خود است، کماکان که اسرائیل به کرات سایتهای اتمی ایران را به حمله موشکی تهدید کرده است.

به هر حال با اینهمه مسائل ضد و نقیض، صحبت از مذاکرات سازنده میان ایران و غرب حول برنامه هسته ای زود است.

بازی هسته ای ایران - بوکس یا شطرنج؟

توسعه برنامه های هسته ای ایران در چه مسیری قرار گرفته است؟ با در نظر گرفتن افزایش 11 درصدی سالانه نیازهای انرژی ایران، واقعا این کشور به انرژی هسته ای نیاز دارد.

دولت ایران در قالب طرح چشم انداز 20 ساله برای تولید 20 هزارمگاوات انرژی هسته ای برنامه ریزی کرده است. لیکن چگونگی تحقق این طرح زیر سوال است.

در مرحله اول ایران برای تولید این میزان انرژی و غنی سازی اورانیوم 3.5 الی 5 درصدی جهت تامین سوخت آن نیاز به 20 مرکز غنی سازی اورانیوم دارد. در هر کدام از این مراکز نیز 54 هزار سانتریفوژ بایستی بطور دائم مشغول به فعالیت باشند.

ایران تابحال توانسته در مرکز غنی سازی اورانیوم نطنز 9000 سانتریفوژ نصب کند که نیمی از آنها فعال نیستند. در این مرکز روزانه فقط 2 کیلو اورانیوم (به مقدار 3.5 درصد) میتواند غنی سازی شود. یعنی بشرط وجود کیک زرد، ایران سالانه میتواند 700 کیلوگرم اورانیوم را غنی سازی کند. 9000 سانتریفوژ در دوران حکومت احمدی نژاد نصب شده و نصف آنها مورد بهره برداری قرار گرفته است. نصب 54 هزار سانتریفوژ در کوتاه مدت در مرکز غنی سازی اورانیوم نطنز نیز زیر سوال است.

علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در 29 نوامبر اعلام کرد که این سازمان به دستور آقای احمدی نژاد پنج نقطه را برای تاسیس سایت غنی سازی در نظر گرفته است که این سایت ها "در دل کوه" ساخته خواهند شد. احداث ۵ سایت جدید دیگر هم در نظر گرفته است.

به گفته وی، این مراکز جدید نیز همانند (در حد و اندازه های) نطنز بوده و بعلت احداث آنها در دل کوه ها حفاظت آنها از حملات احتمالی موشکها نیز تامین خواهد شد.

لذا، ایران برای تحقق این طرح باید برای سایتهای غنی سازی جدید خود مجموعا 500 هزار سانتریفوژ نصب کند، لیکن هم اکنون ایران قادر به تولید آن در مقیاس صنعتی نیست و مجبور به وارد کردن برخی از قطعات 120 گانه آن است. لذا بیانات مقامات ایران مبنی بر احداث 10 مرکز غنی سازی جدید در حد یک آرزو است.

به هر حال شورای امنیت سازمان ملل متحد تابحال 5 قطعنامه علیه ایران جهت توقف برنامه های هسته ای این کشور صادر نموده و معاملات این کشور در زمینه هسته ای با سایر کشورها را منع کرده است.

از سوی دیگر نیز ظرفیت معادن اورانیوم ایران محدود است. با اورانیوم موجود در معادن ساغند و گچین تنها میتوان در حدود 1400 تن "کیک زرد" تولید کرد. یعنی برای یک نیروگاه 1000 مگاواتی مقیاس و اندازه های بوشهر اورانیوم این معادن کفاف یک سال را نمی کند.

دوید البرایت دبیر کل سابق سازمان ملل متحد و رئیس مرکز تحقیقات هسته ای سازمان İSİS در گزارش خود در ماه فوریه اعلام کرد: بر اساس گزارشهای تصویر ماهواره ای، در سالهای 2008-2004 فعالیت آنچنانی در معادن ساغند و گچین انجام نشده است. احتمالا ایران هم اکنون از 600 تن"کیک زرد"ی که در سال 1970 از آفریقای جنوبی وارد کرده، استفاده میکند.

بنابر همین همین گزارش، ایران تابحال 75 درصد از این 600 تن"کیک زرد" را استفاده کرده است.

البته ایران از بولیوی و ونزوئلا نیز میتواند اورانیوم را وارد کند. هوگو چاوز رئیس جمهور ونزوئلا گفته است که ایران در طرح بهره برداری از معادن اورانیوم ونزوئلا بطور فعال شرکت خواهد کرد. بولیوی بعنوان یکی از متفقین نزدیک ایران از امریکای لاتین که سرسختانه مخالف آمریکا است نیز در مناطق شرقی خود دارای معادن عظیم اورانیوم است. با اینهمه شورای امنیت سازمان ملل متحد با صدور قطعنامه هایی فروش اورانیوم برای ایران را ممنوع کرده است. لذا، ایران حداکثر از معادن ساغند و گچین سالانه حدود 50 هزار تن اورانیوم خام میتواند استخراج کند و با آن هجم اندک نیز طرح تولید 20 هزار مگاوات انرژی هسته ای را نمیتوان اجرا کرد.

محمد البرادعی رئیس سابق آژانس بین المللی اتمی مکررا گفته که به صلح آمیز بودن برنامه های هسته ای ایران اعتماد کامل ندارد، با این حال بیان کرده که دلیل قاطعی برای اهداف نظامی برنامه های هسته ای این کشور نیز موجود نیست.

به هر حال ایران با تولید روزانه 520 میلیون متر مکعب گاز، هنوز هم وارد کننده گاز است و مصرف داخلی گاز در این کشور 9 درصد در سال افزایش می یابد. این نیز بیانگر اهمیت نیاز ایران به انرژی هسته است. لیکن، هم خود ایران و هم غرب برنامه های هسته ای این کشور را بیش از اندازه سیاسی کرده اند و این امر موجب وخامت اوضاع در این قبال شده و این وخامت همچنان ادامه دارد.

به عنوان مثال، اقدام روز جمعه (27 نوامبر) شورای حکام آژانس که ضمن محکوم کردن فعالیت "مخفیانه" ایران در ساخت یک مرکز جدید غنی سازی در نزدیکی قم، خواهان توقف فوری ساخت و ساز در این مرکز شد و ایران نیز به نوبه در اقدامی که بیشتر بوی تلافی دارد، اعلام کرد که 10 سایت غنی سازی اورانیوم جدید دیگری را در کشور خواهد ساخت.

کارشناس "ترندنیوز": طلب ١٢٠٠ کیلوگرم اورانیوم از ایران؛ با کدامین اساس؟

غرب از ایران میخواهد که، "تهران" برای تامین سوخت راکتور تحقیقاتی هسته ای تهران ١٢٠٠ کیلوگرم اورانیوم غنی شده ٣٫٥ درصدی به روسیه تحویل داده و در قبال آن اورانیوم غنی شده 20 درصدی از این کشور تحویل بگیرد. اما چرا ١٢٠٠ کیلوگرم؟
علیرغم اینکه پیشنهاد هئیت مذاکره کننده ایرانی در مذاکرات اول اکتبر به کشورهای عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد و آلمان (کشورهای گروه١+ ٥) تبسم لب تمامی طرفها را به میمنت گشایشی در زمینه حل مسئله برنامه هسته ای ایران شکوفاند، با گذشت زمان عقب نشینی "به حق" ایران، خمیازه ای بر غنچه لبانی بود که شکفت و فسرد.
رئیس جمهور ایران در سفر آخر ماه سپتامبرخویش به نیویورک و بمنظور شرکت در شصت و چهارمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد بیان کرده بود که ، ایران برای تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی هسته ای تهران آماده مبادله اورانیوم، یعنی تحویل اورانیوم ٣٫٥ درصدی و تحویل گرفتن اورانیوم غنی شده ٢٠ درصدی میباشد.
در اول اکتبر سعید جلیلی دبیرکل شورای امنیت عالی ایران در دیدار با کشورهای گروه ١ + ٥ پیشنهاد احمدی نژاد را تکرار کرده است. با اینکه مطبوعات غرب وعده های جلیلی درباره تحویل ١٢٠٠ کیلوگرم اورانیوم غنی شده ٣٫٥ درصدی و تحویل گرفتن اورانیوم غنی شده ٢٠ درصدی را به طور گسترده پخش کردند ، هنوز دو مسئله روشن نشده است.
اولا، علیرغم تحریمها، تهدیدات نظامی و پنج قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد ایران چرا به این راحتی ٧٥ درصد ذخیره اورانیوم را که در عرض پنج سال تولید کرده است باید به غرب تحویل دهد؟
مسئله دوم این است که، رآکتور تحقیقاتی هسته ای "تهران" در دهه 60 میلادی مورد بهره برداری قرار گرفته است و هم اکنون زمان فعالیت مفید آزمایشگاه هسته ای مذکور به پایان رسیده است.
در سال 1993 ایران مقدار 30 کیلوگرم اورانیوم غنی شده 19.75 درصدی از آرژانتین برای تامین سوخت رآکتور تهران خریده است. از ١٢٠٠ کیلوگرم اورانیوم ٣٫٥ درصدی ٢٥٠ کیلوگرم اورانیوم غنی شده ٢٠ درصدی به دست می آید، این مقدار اورانیوم به چه کار ایران می آید؟
رآکتور تحقیقاتی هسته ای تهران چهل سال قبل توسط آمریکا ساخته شده و فعالیت اصلی آن تولید دارو میباشد. 150-300 کیلوگرم اورانیوم غنی شده 19.75درصدی میتواند به مدت بیست سال سوخت این رآکتور را (به شرط فعالیت دائمی) تامین نماید. ولی باید در نظر گرفت که رآکتور تحقیقاتی هسته ای بطور دائمی فعالیت نمیکند.
به احتمال زیاد افشای سایت هسته ای فردو در نزدیکی شهر قم در چارچوب برگزاری نشست مجمع عمومی سازمان ملل ایران را با دشواریهایی مواجه ساخته است. ایران که با داشتن ذخیره ١٦٠٠کیلوگرم اورانیوم در صورت غنی سازی ٩٠ درصدی قادر به تولید دو- سه بمب هسته ای میباشد، با این اقدام خود برای سرپوش گذاشتن به صورت مسئله ، پیشنهادی عاجل و غیرمنتظره برای غرب داده است.

فقدان انرژی و ذخایر غنی ایران

کسری سرمایه گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز ایران در سال 2008 بیش از 22.5 میلیارد دلار بوده است. بخش نفت و گاز این کشور سالانه نیاز به سرمایه گذاری به میزان 24 میلیارد دلار دارد. لیکن بر اساس گزارش های سازمان ملل متحد سرمایه گزاری مستقیم خارجی در ایران در سال 2008 کمتر از 1.5 میلیارد دلار بوده است.

به نظر غلامرضا کرد زنگنه مدیر عامل سازمان خصوصی سازی ایران، در 20 سال آینده ایران باید 1.3 تریلیون دلار سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز خود ( 65 میلیارد دلار در سال) جذب کند.

بر اساس گزارش های BP، ذخایر نفت در ایران، برای 1 ماه ژانویه سال 2009 به میزان 137.6 میلیارد بشکه نفت بوده است. قبل از انقلاب اسلامی (در سال 1979) در ایران تولید نفت روزانه در ایران شش میلیون بشکه بوده، امروزه بیش از 4.5 (آنهم به میزان ظرفیت اسمی) بشکه تولید نمیشود. دلیل اصلی کاهش تولید نفت، بازسازی نشدن تجهیزات نفت و گاز، عدم سرمایه گذاری های جدید، نبود حجم کافی گاز ترش استخراج شده برای تزریق جهت حفظ فشار در مخازن نفت است. روزانه ایران نیاز به 150 میلیون مترمکعب گاز ترش برای تزریق به مخازن نفت دارد. لیکن امروزه ایران روزانه 70 میلیون متر مکعب گاز ترش تزریق می کند.

بنا بر همین گزارش، وضعیت مشابه در بخش گاز ایران نیز مشاهده میشود. به گزارش 1 ژانویه سال 2009 شرکت BP، ذخایر گاز ایران 29.61 تریلیون مترمکعب بوده است.

بگفته مدیر شرکت NIOC و "سیف الله جشنساز" معاون وزیر نفت ایران، برای توسعه لایحه بزرگ گاز در منطقه "پارس جنوبی" 30 میلیارد دلار سرمایه گزاری شده لیکن برای تکمیل این طرح به 40 میلیارد دلار دیگر سرمایه گذاری نیاز میباشد. ذخایر گاز در این حوزه به میزان 14 تریلیون متر مکعب تخمین زده شده است.

در حال حاضر در ایران روزانه 500 الی 520 میلیون متر مکعب گاز تولید میشود. این هم به سختی تقاضای بازار داخلی خود این کشور را تامین میکند. مشکل گاز در ایران تا حدی به خاطر استفاده غیر منطقی از گاز طبیعی میباشد، برای مثال، روزانه حیف ومیل گاز در مشعلهای چاههای گازی از طریق سوزاندن 44 میلیون متر مکعب گاز است، دقیقا همان مقدار سوختی که مصرف روزانه داخلی ترکیه است.

بر اساس گزارش های روزنامه اقتصادی "سرمایه" ایران، در دوره اول ریاست احمدی نژاد رئیس جمهور ایران، حجم سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز به میزان 64 درصد ( از 4.2 میلیارد دلار به 1.5 میلیارد دلار) کاهش یافته است.

چشم انداز برنامه هسته ای ایران

در رابطه با اجلاس اول اکتبر میان ایران و کشورهای عضو شورای امنیت سازمان ملل بعلاوه آلمان (کشورهای موسوم به گروه 5+1) تمامی طرفین از نتیجه مذاکرات ابراز نیک بینی کرده اند. درباره جزئیات مذاکرات اطلاعات دقیقی در دست نیست، ولی پیشنهاد طرف ایرانی برای خرید سوخت اورانیوم غنی شده 19،75 درصدی از یکی از کشورهای گروه 5+1 و برای استفاده در رآکتور آزمایشگاهی تهران قابل توجه است.
بنا به گزارش خبرگزاری فرانسه، ایران به غنی سازی 19.75 درصدی حجم زیادی از ذخایر اورانیوم خود در روسیه رضایت داده است. ایران تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی اورانیوم غنی شده 3،5 درصدی را به مسکو تحویل داده، اورانیوم غنی شده 19،75 درصدی را برای استفاده بعنوان سوخت رآکتور کوچک تهران که ایزوتوپ‌های پزشکی تولید می‌کند، همچنین آزمایشگاههای اتمی و نیروگاه هسته ای خویش تحویل خواهد گرفت.
حجم اورانیوم غنی شده 3،5 درصدی ایران در حدود 1،5 تن میباشد. علیرغم اینکه اورانیوم غنی شده فقط یکی از مراحل تولید سلاح هسته ای است، غرب از غنی سازی مخفیانه اورانیوم بالای 90 درصد توسط ایران و استفاده برای تولید سلاح هسته ای توسط این کشور نگران است.
در حال حاضر غرب هیچ مدرکی درباره دستیابی ایران به فن آوری موشکهای بالستیک قادر به حمل کلاهکهای هسته ای، چاشنی انفجاری و دیگر تجهیزات لازم برای بمب اتمی در دست ندارد. از طرف دیگر به احتمال زیاد ایران در صدد دستیابی به فن آوری تولید هسته ای میباشد، نه خود سلاح. بدین خاطر که، تولید سلاح هسته ای در وحله اول دارای ماهیت سیاسی-استراتژیک میباشد و نیاز به تصمیمی سیاسی دارد. بغیر از این ایران برای ساخت سلاح اتمی باید حداقل هفت ماه قبل از استحصال آن از پیمان عدم گسترش سلاحهای هسته ای موسوم به NPT خارج شود.
به هر حال غنی سازی اورانیوم مورد نیاز نیروگاههای ایران در روسیه گامی مسرت بخش برای غرب است. اولا بدین خاطر که مقداری از ذخایر اورانیوم ایران از کشور خارج گردیده و به روسیه حمل میشود و در این صورت احتمال غنی سازی اورانیوم توسط ایران در آزمایشگاههای مخفی کاهش می یابد. دوما این امر میتواند بهانه ای برای تداوم گفتگوها میان ایران و غرب گردد.
دیدار دو جانبه سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با ویلیام برنز نماینده حکومت آمریکا در ژنو رویداد بی سابقه ای طی 30 سال قطع رابطه دو کشور است.
اولین بار است که رئیس جمهوری ایران به مذاکرات مستقیم با سران کشورهای گروه 5+1 رضایت داده و وزیر ایرانی بعد از اشغال سفارت آمریکا در تهران و در سال 1980 به واشنگتن سفر میکند. علیرغم تکذیب حسن قشقاوی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران مبنی بر عدم دیدار منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران در سفر دوم اکتبر به واشنگتن با مقامات رسمی، متکی برای دیدار با مقامات آمریکا در چارچوب سفرش به واشنگتن اعلام آمادگی نموده است.
با این همه در حال حاضر اساسی برای خرسندی بیشتر غرب وجود ندارد. ابراز نظر درباره علل برداشتن چنین گامی از طرف ایران ممکن نیست. در اواخر ماه گذشته و در حین برگزاری شصت و چهارمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد جنجال افشای دومین سایت غنی سازی اورانیوم در نزدیکی شهر قم هنوز فرو ننشسته است. اول اکتبر باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا با ابراز نیک بینی در رابطه با دیدار اخیر ایران با کشورهای گروه 5+1 ، بیان کرده است که "این گام کافی نیست و ایران باید گامهای عملی بردارد."
ظرفیت سایت قم 3000 سانتریفیوژ است. ایران با بازرسی نمایندگان آژانس بین المللی انرژی اتمی در کارخانه مذبور در عرض 15 روز آینده توافق کرده است، ولی اطلاعی درباره نوع سانتریفیوژهای کارگذاشته شده در این کارخانه در دست نیست. اگر 3 هزار سانتریفیوژ از نوع IR1 باشند در مدت دو سال، اگر از نوع IR2 باشند در مدت 1 سال و در صورتی که نوع سانتریفیوژها از جنس گرافیت باشد در مدت هفت ماه امکان غنی سازی اورانیوم برای ساخت یک بمب اتمی موجود میباشد. از طرف دیگر برای تامین سوخت نیروگاه الکتریکی 1000 مگاواتی 60000 سانتریفیوژ فعال مورد نیاز است. هدف ایران از سایت غنی سازی 3 هزار سانتریفیوژی قابل درک نیست.
در هر حال ادامه اعتراضات به انتخابات ریاست جمهوری در ایران، تعمیق اختلاف نظر در میان مقامات حکومتی، نارضایتی مردم از احمدی نژاد بخاطر افزایش تورم و بیکاری میتواند تهران را مجبور به تعدیل مواضع خویش در برابر غرب نماید.

کابینه جدید احمدی نژاد و چشم اندازهای اقتصادی ایران

اگرچه فقط یکی از وزارتخانه های جمهوری اسلامی ایران یعنی، وزارت اقتصاد و دارایی مسئول اتخاذ و برنامه ریزی سیاستهای اقتصادی است، لیکن به خودی خود، تاثیر این وزارتخانه در آینده اقتصاد ایران بسیار ژرف و غیر قابل انکار است.

در دور اول ریاست جمهوری احمدی نژاد (2009-2005) میلیارها دلار درآمدهای نفتی ایران صرف طرحی بنام «بنگاههای زودبازده» شد که این هم به نوبه خود میزان نقدینگی در جامعه را تا 150 میلیارد دلار افزایش داد. این امر نیز طبیعتا موجب افزایش تورم بالای 26 درصدی شده بود. البته، بانک مرکزی در آخرین گزارش اخیر خود میزان تورم در ایران را 21 درصد اعلام کرده است.

از سوی دیگر ادراه کل گمرک ایران، میزان واردات کشور در سال 2008 را 56 میلیارد دلار اعلام کرده که این هجم از واردات در مقایسه با صادرات 2,5 بار بیشتر است. در مقایسه با سال 2007 میزان واردات کشور 30 درصد افزایش یافته است.

صرف نظر از اینکه در دوره اول ریاست جمهوری احمدی نژاد، ایران بالغ بر 300 میلیارد دلار درآمدهای نفتی داشته، در حال حاضر میزان ذخایر ارزی این کشور حدود 25 میلیارد دلار است.

در آستانه انتخابات ریاست جمهوری 22 خرداد و مناظرات تلویزیونی نیز سیاستهای اقتصادی دولت احمدی نژاد مورد انتقاد شدید دیگر نامزدهای انتخاباتی بود.

احمدی نژاد در اولین دور ریاست جمهوری با سه بار تعویض رئیس بانک مرکزی و دو بار تعویض وزیر اقتصاد و دارایی موفق به بهبود اوضاع نابسامان اقتصادی کشور نشد.

به هر حال هم اکنون مجلس شورای اسلامی صلاحیت وزیر اقتصاد جدید ایران را تایید کرده و شمس الدین حسینی بعنوان وزیر اقتصاد ایران منصوب شده است.

درباره تجربیات و حرفه ای بودن وی در امور اقتصادی، دیدگاه های مختلفی وجود دارد. دکتر جمشید پژویان عضو هیأت علمی گروه پژوهشی سازمان برنامه و بودجه ایران در مصاحبه با خبرگزاری "ترند نیوز" در این مورد گفت: حسینی بمدت یک سال در همین پست مشغول به فعالیت بوده و در این مدت تواناییهای خود را به نمایش گذاشته است.

از سوی دیگر نیز بیژن بیدآباد مشاور سابق رئیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در مصاحبه با خبرگزاری "ترند نیوز" اظهار داشت: حسینی خیلی جوان و بی تجربه است. به اعتقاد وی، در دوران وزارت حسینی، مشکلات اقتصادی کشور وخیمتر خواهد شد.

طرح لغو یارانه ها

حسینی در سخنان خود در مجلس بر ضرورت لغو یارانه ها تاکید کرده است. هم اکنون میزان یارانه های دولتی در امور انرژی بطور سالانه 50 میلیارد دلار است. احمدی نژاد سعی میکند که با لغو یارانه های بخش انرژی هزینه های دولت را کاهش دهد.

البته طرح موسوم به «تحول اقتصادی» مبنی بر لغو یارانه ها و اختصاص کمکهای نقدی دولتی به مردم (سرانه 70-50 دلار) زمانی برنامه ریزی شده بود (سال 2007) که قیمتهای نفت در بازارهای بین المللی بسیار بالا بود و دولت امیدوار بود که تبعات این اقدام را بتواند با قیمتهای افسانه ای نفت جبران کند، لیکن، هم اکنون تداوم اجرای این طرح دارای ریسکهای زیادی است. با توجه به اینکه همیشه در ایران بعلت وجود یارانه، نرخ انرژی بصورت مصنوعی ارزان نگه داشته شده است، اجرای این طرح موجب افزایش قیمت گاز، برق و آب در کشور خواهد شد که این نیز باعث افزایش قیمت کالاهای دیگر در کشور و بوجود آمدن تورم منجر خواهد شد.

از سوی دیگر هم، ارائه کمکهای مالی نقدی به مردم، موجب افزایش میزان نقدینگی که به نوبه خود یکی از دلایل ایجاد تورم است، خواهد شد.

بیژن بیدآباد بر این باور است که اصلی ترین عامل تورم در کشور افزایش دو برابری نقدینگی در زمان دولت نهم بوده است.

پژویان نیز معتقد است که ایجاد «بنگاههای زود بازده» نه تنها موجب کاهش بیکاران در کشور نشده، بیکاران را به بدهکار تبدیل کرده است.

به گفته محمود بهمنی رئیس بانک مرکزی ایران در سوم سپتامبر، میزان دریافتی های معوقه و وامهایی که به مردم داده شده و هنوز پس گرفته نشده است به 40 میلیارد دلار رسیده است.

جذب سرمایه های خارجی

منوچهر متکی وزیر خارجه ایران ماه گذشته با تاکید بر جذب سرمایه گذاران خارجی به ایران گفت: سالانه نیاز به سرمایه گذاری در حدود 100 میلارد دلار از سوی سرمایه گذاران خارجی در کشور است.

لاکن به گزارش شماره 990 روزنامه "سرمایه" ایران، میزان سرمایه گذاریهای خارجی در 16 سال اخیر در ایران 5,3 میلیارد دلار بوده است که البته آمارهای رسمی موید این آمار نیست.

نیز به گزارش سایت رسمی شبکه خبر در روز 31 اوت، بهروز علی شیری معاون وزیر اقتصاد ایران در جمع خبرنگاران گفت: میزان سرمایه گذاریهای خارجی (ثبت شده و نه جذب شده) در سال 2008 در ایران 28 میلیارد دلار بوده است. لاکن در آمار رسمی دولت ایران میزان سرمایه گذاری خارجی جذب شده 4 میلیارد دلار اعلام شده است.

با در نظر گرفتن تحریمهای بین المللی علیه ایران بعلت برنامه های هسته ای این کشور، رسیدن سطح سرمایه گذاریهای خارجی در این کشور به 100 میلیارد دلار در سال تقریبا غیرممکن است.