تجربه تحریم فلج کننده کوبا در مورد ایران جوابده نیست

بر خلاف آرزوی لیبرمان، محاصره مرزی و تحریمهای فلج کننده آمریکا که در 1960 علیه کوبا اعمال کرد، نمیتواند بر ایران تطبیق شود، برای آنکه موقعیت و امکانات ایران کلا متفاوت است.

اگرچه عصبانیت غرب از ایرانی که در مقابل جامعه جهانی سیاست «رقص والس» یک گام به جلو و دو گام به عقب را ادامه می دهد قابل درک است، لیکن، اعمال تحریمهای فلج کننده علیه ایران ممکن نیست و گزینه جنگ نیز مانند تهدید ویتنام با حمله هسته ای از سوی نیکسون در سال 1968 تنها در حد ژست و اندام نمایی است.

آویگدور لیبرمان وزیر خارجه اسرائیل گفته که آمریکا میتواند بطور یکجانبه با اعمال تحریمهای فلج کننده، رژیم کنونی ایران را سرنگون کند.

وی با اشاره به اعمال تحریمها از سوی دوایت آیزنهاور رئیس جمهوری سابق آمریکا علیه کوبا در سال 1960 ، خواستار تحریم بخش انرژی ایران از سوی باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا شد.

در سال 1960 یک سال پس از تاسیس دولت کمونیستی کوبا، دوایت دیوید آیزنهاور رئیس جمهوری سابق آمریکا (Dwight Eisenhower) در تمامی زمینه ها به استثنای بخش مواد غذایی و دارویی تحریمهایی علیه کوبا اعمال کرده بود.

در حال حاضر 40 درصد بنزین مصرفی ایران وارداتی است و بیش از 80 درصد از کل صادرات ایران را نفت و محصولات نفتی تشکیل می دهد. با تحریم این بخش، ایران را باید محاصره مرزی کرد و این نیز اعلام رسمی جنگ علیه ایران تلقی می شود.

از سال 2005 پس از تقویت تحریمهای اعمال گشته علیه ایران، ایران تحت فشار بیشتری قرار گرفت. در این مدت فقط 80 بانک خارجی با ایران قطع رابطه کرده است. ایران که از لحاظ منابع نفت و گاز خود در جهان در جایگاه دوم قرار میگیرد، سهم جلب سرمایه گذاری مستقیم در این کشور در سال 2009 تنها به مقدار 1.5 میلیارد دلار بوده است. صرف نظر از این و با در نظرگیری روابط تنگاتنگ اقتصادی ایران با کشورهای چین، روسیه، آمریکای لاتین و برخی کشورهای دیگر، ایران را همانند کوبا نمیتوان تحریم کرد.

در یک سال اخیر حجم مبادلات تجاری ایران 120 میلیارد دلار بوده است. همزمان با بحران مالی جهان حجم مبادلات تجاری ایران با روسیه در سال 2009 در مقایسه با سال قبل از آن 13 درصد افزایش یافته و به 3.7 میلیارد دلار رسیده است. در سال 2000 حجم مبادلات تجاری ایران با چین 2 میلیارد دلار بوده و هم اکنون به 28 میلیارد دلار رسیده است. به گزارش رسمی صندوق بین المللی پول در سال 2008، حجم مبادلات تجاری ایران با کشورهای آمریکای لاتین 3 بار افزایش یافته و به 2.9 میلیارد دلار رسیده است. فقط 2 میلیارد دلار از این مبلغ سهم برزیل بعنوان یکی از چهار کشور بزرگ اقتصادی جهان است. "لوئیس ایگناسیو سیلوا" رئیس جمهوری این کشور در نوامبر سال گذشته در دیدار با احمدی نژاد از «برنامه صلح آمیز هسته ای ایران» اعلام حمایت کرده و خواستار حل مسایل هسته ای ایران از طریق مذاکرات شده است. احمدی نژاد که با 150 کارفرما و تاجر و 70 مقام رسمی ایرانی به این کشور سفر کرده بود، امکانات توسعه روابط دو کشور را خیلی گسترده خوانده بود.

هم اکنون آمریکا و اسرائیل برای اعمال تحریمهای اقتصادی علیه ایران در حال اجرای اقدامات بین المللی هستند. هدف اساسی سفر وزیر خارجه آمریکا به کشورهای خلیج فارس در اواسط ماه مارس، سفر کنونی اش به آمریکای لاتین، دعوت از این کشورها برای شرکت در تحریمهای بین المللی علیه ایران است. هم اکنون جیمز استینبرگ معاون وزیر خارجه آمریکا برای اقناع چین جهت شرکت در رای گیری اعمال تحریم علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل متحد به پکن سفر کرده است.

از طرفی "استنلی فیشر" رئیس بانک مرکزی و ژنرال "موشه بوگی یعلون" وزیر امور استراتژی اسرائیل نیز هفته گذشته بدین منظور به چین سفر کرده بودند. هم اکنون 12 درصد واردات نفتی چین (روزانه 480 هزار بشکه) از ایران است. چین با اذعان اینکه هنوز راه دیپلماسی تا انتها طی نشده است بر لزوم حل دیپلماتیک مسایل هسته ای ایران و عدم شرکت در تحریمهای جدید اصرار می کند.

با این وجود تعداد حامیان آمریکا جهت تقویت اعمال تحریم علیه ایران کم نیستند. "لائورس کانّنون" (Lawrence Cannon) وزیر خارجه کانادا گفته که این کشور در سال 2010 بعنوان رئیس هشت کشور بزرگ صنعتی دنیا موسوم به G8 ،با استفاده از موقعیت خود برای تشدید تحریمهای اعمال گشته علیه ایران سعی خواهد کرد.

از سوی دیگر کشوری مانند هند نیز وجود دارد که روزانه 350 هزار بشکه نفت از ایران می خرد و حجم مبادلات تجاری این دو کشور 13 میلیارد دلار است.

رئیس جمهور دیگر عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل دمیتری مدودیف نیز «در صورتی که تحریمهای اعمالی علیه ایران بر مردم این کشور زیانی نداشته باشد و این تحریمات هوشمند باشد»، در مورد بررسی امکانات شرکت روسیه در رایگیری شورای امنیت سازمان ملل متحد جهت اعمال تحریم علیه ایران قولهایی نصف و نیمه داده است. لیکن «تحریمهای هوشمند و بی ضرر برای مردم» بیشتر از اینکه بار سیاسی و عملی داشته باشد، لفظی شاعرانه به نظر می رسد.

به هر حال ایران در برنامه هسته ای خود اسرار میکند. عکس العمل جدی ایران در قبال تحریمهای شدید نیز منتفی نیست. هم اکنون ایران در عراق و پاکستان که به گرداب آمریکا تبدیل شده اند، دارای نفوذ زیادی است. ایران به متفقین مهم خود حزب الله لبنان و حماس فلسطین که در همسایگی اسرائیل قرار گرفته اند، اعتماد زیادی دارد. جامعه جهانی که از بحران مالی بیزار شده به خوبی میداند که 33 درصد از نفت صادارتی جهان از تنگه هرمز میگذرد و ایران نیز تنگه هرمز را تحت نظارت خود دارد.

نزدیکی هند به امریکا با رعایت حال ایران

کشور هند با در نظرگفتن افزایش 5 درصدی نیازهای انرژی خود در هر سال، روزانه از ایران 350 هزار بشکه نفت وارد میکند و حجم تبادلات تجاری این دو کشور در حدود 13 میلیارد دلار است. (10 میلیارد دلار آن مختص بخش انرژی است). از سوی دیگر نیز هند با اسرائیل در زمینه نظامی - امنیتی و با آمریکا هم در زمینه فن آوریهای هسته ای قراردادهای وسیعی منعقد کرده و با این اوصاف بطور واضح موضع هند در قبال ایران و آمریکا-اسرائیل را نمیتوان مشخص کرد.

لیکن، اقدامات 5 سال اخیر دهلی بیانگر آن است که هند محتاطانه با در دست نگه داشتن ایران، در حال نزدیک شدن به آمریکا است.

محمد باقر خرم شاد معاون رئیس مرکز تحقیقات وزارت خارجه ایران در روز 22 فوریه به خبرگزاری ایلنا گفت: ایران در گذشته نسبت به اتخاذ موضع منفی هند در قبال برنامه هسته ای ایران باور نمیکرد. لاکن هم اکنون به نظر ما دهلی موضع منفی در قبال تهران اتخاذ کرده است.

هند تابحال بعنوان عضو شورای حکام سازمان بین المللی انرژی اتمی در هر دو قطعانامه این شورا علیه ایران رای داده است.

در هفته جاری یوکیا آمانو دبیر کل جدید سازمان بین المللی انرژی اتمی اولین گزارش خود در باره برنامه هسته ای ایران را آماده کرده است. طبق روال، این بار نیز گزارش وی قبل از آنکه در سایت سازمان بین المللی انرژی اتمی درج شود، به تعدادی از شبکه ها و رسانه های غربی درز کرد.

در گزارش آمانو که در بیستم فوریه منتشر شده، احتمال تلاش ایران برای تولید کلاهکهای هسته ای منعکس شده است. بر خلاف گزارشهای محمد البرادعی دبیر کل سابق سازمان بین المللی انرژی اتمی، آمانو در گزارش خود آشکارا از برنامه های هسته ای ایران ابراز نگرانی کرده است. بزودی این گزارش وی مورد مذاکره 35 عضو شورای حکام سازمان بین المللی انرژی اتمی قرار خواهد گرفت.

هند تابحال بعنوان عضو شورای قضات سازمان بین المللی انرژی اتمی در هنگام صدور دو قطعانامه علیه ایران (در ماه می سال 2006 و در نوامبر سال 2009)، برعلیه ایران به آن رای داده است. هند همچنین تا حدودی در تحریمهای اعمال شده علیه ایران نیز شرکت کرده است. اگرچه شرکت İndian Oil هند بعنوان یکی از شرکت کنندگان فعال فاز 12 لایحه پارس جنوبی و لایحه LNG بوده، لاکن شرکت Reliance هند از ماه می سال 2009 واردات بنزین را به ایرانی که 40 درصد مصرف داخلی بنزین را از خارج وارد می کند، متوقف کرده است.

هم اکنون مذاکرات ایران با شرکتهای ONGC و Hinduja هند برای فروش سهام 40 درصدی فاز 12 "پارس جنوب" (با ارزش 9.7 میلیارد دلار) ادامه دارد. ذخایر گازی این حوزه در حدود 35 تریلیون کوب مکعب ارزیابی میشود. ایران همچنین به شرط خرید سهم 20 درصدی لایحه LNG از سوی شرکتهای هندی، در مورد فروش 6 میلیون تن گاز در هر سال به هند پیشنهاداتی را ارائه کرده است.

از سوی دیگر هند برای امریکا در مواجهه با چین و ایران دارای اهمیت استراتژیک است. هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا در در ژوئن سال 2009 در سفر خود به هند و در دیدار با مانموهان سینگ نخست وزیر هند بیان کرده که هم اکنون کشور هند در سیاست خارجه آمریکا در اولویت قرار میگیرد. حجم تبادلات تجاری سالانه این دو کشور 43 میلیارد دلار می باشد. در سال 2007 آمریکا و هند در زمینه هسته ای قراردادهایی امضا کرده اند. هم اکنون سهم انرژی هسته ای هند در سبد انرژی این کشور در حدود یک درصد است. در مقایسه با سال 2004 حجم تبادلات تجاری این دو کشور 25 درصد افزایش یافته است. هم اکنون 9000 دانشجوی هندی در دانشگاه های آمریکا مشغول به تحصیل هستند. این واقعیت نیز غیر قابل کتمان است که هند با فشار آمریکا در سال 2007 از خط لوله صلح امتناع کرده است. نقل گاز ایران توسط این خط لوله به پاکستان و هند در نظر گرفته میشد.

از سوی دیگر اسرائیل دومین کشور بزرگ فروشنده سلاح به هند است. اسرائیل قراردادهای نظامی کسترده ای در زمینه ساخت موشک، سامانه های دفاعی، تکنولوژیهای نظامی سطح بالا و آموزشهای نظامی به پرسنل هندی دارد. هند در اواخر سال 2007 ماهواره جاسوسی 300 کیلویی TechSAR اسرائیل را به فضا پرتاب کرد. این موجب اعتراض شدید ایران شد. قبل از این نیز اسرائیل ماهواره افق 1 خود را به فضا پرتاب کرده بود. لاکن TechSAR پیشرفته تر از آن بوده و حتی در شبها و در هوای دود و غبار آلود نیز امکانات اجرای عملیات جاسوسی و دید را دارد.

تمامی اینها برای هند امکاناتی بوجود آورده که در رقابت با چین، اوکراین، اروپا و آمریکا در بازار 2.4 میلیاردی پرتاب ماهواره ها در فضا جایی برای خود باز کند.

با توجه به این عوامل هند تابحال در رابطه با برنامه های هسته ای ایران بطور شفاف و قاطعانه موضع خود را بیان نکرده است.

ایران از لحاظ تولید نفت در جهان در جایگاه چهارم قرار میگیرد. هم اکنون این کشور در هر روز 2.5 میلیون بشکه نفت (480 هزار بشکه به چین، 350 هزار بشکه به هند و همچنین به ژاپن و کشورهای دیگر) صادر میکند.

نه فقط از لحاظ تامین انرژی، بلکه از لحاظ امنیتی نیز ایران برای هند اهمیت دارد. کنسولگری هند در بندر عباس ایران فعالیت میکند. هند توسط این کنسولگری خود بر تنگه هرمز نظارت میکند. 60 درصد از نیازهای نفتی جهان توسط تنگه هرمز نقل میشوند. از سوی دیگر نیز در 60 سال اخیر 3 بار بین پاکستان و هند جنگ رخ داده است. کشور هند در زاهدان (مرکز استان بلوچستان) ایران در نزدیکی مرز پاکستان نیز کنسولگری دارد. این کنسولگری برای نظارت بر غرب پاکستان دارای اهمیت زیادی می باشد. هم اکنون دو کشور پاکستان و هند بر سر کشمیر باهم مناقشه دارند.

همچنین با در نظر گیری روابط خوب پاکستان و ایران، کشور هند در تعیین رژیم حقوقی کشمیر در سطح جهانی نیاز به حمایت ایران دارد. هند در سال 2001 با ایران قرارداد همکاریهای دفاعی امضا کرده است. دو کشور هند و ایران در سال 2003 در دریای عمان (در آستانه حمله آمریکا به عراق) و در سال 2006 (در آستانه سفر جورج بوش رئیس جمهوری سابق آمریکا به پاکستان، هند و افغانستان) مانورهای دریایی نظامی مشترکی (هرچند کوچک) برگزار کرده اند.

در سال 1950 پس از استقلال هند، بین دو کشور ایران و هند قرارداد "دوستی و صلح ابدی" امضا شده است. لاکن روابط این دو کشور در 60 سال اخیر دارای افت و خیزهایی بوده است.

در دوران محمد رضا شاه ایران و پاکستان عضو قرارداد دفاعی SENTO (قرارداد دفاعی-امنیتی بغداد) بوده اند و در جنگ سال 1965 - 1971 بین پاکستان و هند، ایران به پاکستان سلاح داده است.

پس از انقلاب اسلامی ایران برای اولین بار در سال 1993 "ناراسیمها رائو" نخست وزیر سابق هند به ایران سفر کرده است. در سال 1995 نیز هاشمی رفسنجانی رئیس جمهوری سابق ایران به هند سفر کرده بود. در سال 2001 قرارداد همکاریهای دفاعی بین این دو کشور از سوی محمد خاتمی رئیس جمهوری سابق ایران و "واچپایی" نخست وزیر سابق هند امضا شده است.

با در نظر گرفتن این تاریخ پیچیده مناسبات دوجانبه، حمایت قاطع هند از ایران باور کردنی نیست.

چین در بازار ایران جای غرب را میگیرد

چین علاقه مند به شرکت در تصویب تحریمهای جدید علیه ایران، همچنین تحریمهایی که قبلا توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد و غرب بر علیه برنامه هسته ای ایران نیست. علت اساسی این موضعگیری در مرحله اول منافع اقتصادی چین است. اخیرا سرمایه گذاری شرکتهای چین در کشورهای مختلف جهان و از جمله در ایران افزایش یافته است.

همکاریهای اقتصادی چین و ایران، بویژه در بخش انرژی در سطح بالایی قرار دارد. هم اکنون ایران روزانه حدود 448 هزار بشکه نفت خام به چین صادر میکند.

به گفته اسدالله عسکراولادی رئیس اتاق مشترک صنایع-تجاری ایران و چین، حجم مبادلات تجاری چین و ایران به 29 میلیارد دلار رسیده است. با این حساب، چین بزرگترین شریک تجاری ایران محسوب میشود.

بخش عمده ای از محصولات ایران که به چین صادر میشود، مواد خام است و عمدتا عبارت از نفت خام، پوست، سنگ آهن، آلمینیوم، گوگرد، گل وغیره است. 60 درصد تراز تجاری (از29 میلیارد دلار) سهم صادرات ایران به چین و 40 درصد دیگر آن هم سهم صادرات چین به ایران است.

هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا در روز 30 ژانویه ضمن تاکید بر افزایش تحریمات ایران گفته است که برای اخذ رای چین در شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد افزایش تحریمها علیه ایران، باید پکن را مورد فشار قرار داد. لاکن، سوای اختلافات چین و امریکا بر سر مساله فروش سلاح توسط امریکا به تایوان و مسائل حقوق بشری، همکاریهای تنگاتنگ و پرسود اقتصادی ایران و چین به گونه ای است که بی رغبتی چین برای همراهی با غرب بر سر تحریم ایران کاملا مشهود است.

بخاطر افزایش جهشی نیاز سالانه انرژی پکن، چین سرمایه گذاریهای خود در کشورهای صاحب حوزه های انرژی، بویژه در بخش نفت و گاز کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی را افزایش داده است. از این لحاظ شرکت چین در لوایح نفت و گاز ایران، برای پکن حیاتی است.

به گزارش سایت رسمی ادارات گمرکی چین، در سال 2009 به این کشور 204 میلیون تن نفت وارد شده است. پس از عربستان سعودی، ایران بیشترین کشور وارد کننده نفت چین می باشد.

امروزه شرکتهای چینی پس از اعمال تحریم علیه ایران از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد، جای شرکتهای غربی در لوایح انرژی ایران را گرفته اند. برای نمونه میتوان به فاز 11 لایحه بهره برداری از حوزه "پارس جنوب" ایران اشاره کرد. پس از آنکه شرکت Total فرانسه از شرکت در این لایحه امتناع کرد، شرکت دولتی CNPC چین به راحتی جای آنرا گرفت.

به گزارش خبرگزاری "شانا"، سهم حجم شرکت چین در لوایح نفت و گاز ایران در حدود 50 میلیارد دلار می باشد که 35 الی 40 درصد آن در لوایح مختلف به مرحله اجرا در آمده است.

مشارکت چین در پروژه های نفت و گاز ایران :

حوزه نفتی آزادگان جنوبی

پکن بر اساس توافق نامه بین شرکت ملی نفت ایران (NIСO) و شرکت دولتی نفت چین CNCP نود درصد هزینه توسعه این حوزه را ارائه خواهد کرد. در حال حاضر ، 90 درصد این پروژه مخصوص (NIСO) و 10 درصد دیگر آن مخصوص شرکت İnpex ژاپن است.

بر اساس قرارداد،CNCP هفتاد درصد سهم ایران در این پروژ را خریداری کرده و 20 درصد ما بقی را فاینانس کرده است. حوزه "آزادگان" در سال 2000 تاسیس شده است و دارای ذخایر 42 میلیارد بشکه نفت میباشد. در مرحله اول این پروژه روزانه تولید 150 هزار بشکه و در مرحله دوم تولید 110 هزار بشکه نفت در نظر گرفته شده است. هزینه این پروژه به میزان 2.5 میلیارد دلار ارزیابی میشود.

حوزه آزادگان شمالی

هزینه این پروژه حدودا به میزان دو میلیارد دلار است. CNCP در رابطه با این پروژه با ایران قرار دادی امضاء کرده است. در مرحله اول این پروژه تولید روزانه 72 هزار بشکه و در مرحله دوم تولید 75 هزار بشکه نفت در نظر گرفته شده است.

حوزه یادآوران
در سال 2007 ایران به منظور توسعه حوزه یادآوران با شرکت SINOPEC چینی قرادادی به ارزش دو میلیارد دلار امضا کرده بود. در این پروژه در طول دو سال افزایش تولید روزانه نفت به 20 هزار بشکه، و سپس با افزایش بیشتر تا 85 هزار بشکه برنامه ریزی شده است.
توسعه فاز 11 پروژه پارس جنوبی
میان شرکت NICO و CNPC قراردادی با هزینه 4.7 میلیارد دلار به منظور توسعه 11 فاز پروژه پارس جنوبی امضا شده است. یک دهه پیش اجرا این پروژه به شرکت فرانسوی Total داده شده بود.

این شرکت بدلیل تحریم های بین المللی علیه ایران، این پروژه را رها کرده بود. در فاز 11 این پروژه تولید روزانه گاز طبیعی به حجم 50 میلیون متر مکعب و 1900 فوت مکعب گاز ترش به منظور تامین خوراک طرح گاز مایع در نظر گرفته شده است.

حوزه پارس شمالی
یکی دیگر از موافقت نامه های موجود میان ایران و چین قرارداد میدان پارس شمالی است که ارزش احتمالی آن 16 میلیارد دلار میباشد.به منظور توسعه مرحله اول این پروژه در ماه ژانویه سال 2009 میان دو کشور قراردادی به ارزش دو میلیارد دلار به امضا رسیده است. توسعه این پروژه 12 ساله در نظر گرفته شده است. این پروژه در چهار چوب چهار فاز انجام خواهد گرفت و روزانه تولید 35 میلیون متر مکعب گاز طبعی در هر فاز انتظار میرود. بنا بر گزارش خبرگزاری "شانا"، حجم ذخایر احتمالی این میدان 58.9 تریلیون فوت مکعب است. در سال 2006 شرکت چینی CNOOC در رابطه با این پروژه با ایران قراردادی امضا کرده است.
قرارداد LNG
در حال حاضر، شرکت CNPC به منظور خرید گاز مایع طبیعی از ایران به ارزش 3.6 میلیارد دلار مذاکراتی را انجام میدهد. LNGتولید گاز مایع از فاز 14 پروژه پارس جنوبی ایران تامین خواهد شد. این شرکت همچنین به منظور عملیات حفر و بهره برداری نفت و گاز در بخش ساحلی دریای خزر ایران، مذاکراتی را انجام میدهد.

تجارت بنزین میان ایران و چین
حجم روزانه بنزین وارداتی ایران 22 میلیون لیتر است. بر اساس قرارداد های واردات بنزین امضا شده با چین و ونزوئلا، ایران روزانه از این کشورها 11 میلیون لیتر بنزین (جمعا بصورت مستقیم و با واسطه) وارد میکند.
به گفته دیگر، 50 درصد از واردات بنزین ایران، توسط این دو کشور فراهم میشود.
در حال حاضر، تقاضای داخلی روزانه بنزین در ایران 67 میلیون لیتر میباشد که 22 میلیون آن (120 هزار بشکه) از خارج وارد میشود.

بحران بنزین ایران ضربه بر امنیت انرژی است

شرکت Glencore International AG سوییس که دارای نفش مهم در تامین نیازهای داخلی بنزین ایران دارد از ماه ژانویه سال جاری صادرات این محصول به این کشور را متوقف کرده است.

به گفته علی ادیانی عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی ایران، در حال حاضر نیاز بنزین روزانه ایران 68 میلیون لیتر میباشد که 44 میلیون لیتر آن در کشور تولید میشود و ما بقی از خارج وارد میشود.

شرکت Glencore روزانه به ایران 17 هزار بشکه بنزین صادر میکرد. با اینکه شرکت Glencore صادرات خود به ایران را متوقف کرده، اما Vitol دیگر شرکت سوییسی به فروش بنزین به تهران ادامه میدهد. امروزه بیش از 40 درصد بنزین ایران از سوی شرکت های سوییس تامین میشود.

قطع صادرات بنزین به ایران به دلیل تحریم های بین المللی علیه این کشور است. کنگره آمریکا قانون تطبیق تحریم علیه شرکت هایی که بنزین به ایران صادر میکنند و یا شرکت هایی که این صادرات را بیمه میکنند و شرکت هایی که در این صادرات شرکت میکنند را تصویب کرده است. پس از تصویب این قانون از سوی سنا و باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا این قانون باید اجرا شود.

علی رغم امتناع صادرات بنزین به ایران از سوی شرکت های غربی، این کشور میتواند بنزین را از راه واسطه ها دریافت کند. پیش از این، هوگو چاوز رئیس جمهور ونزوئلا اعلام کرد که کشور وی برای عرضه 20 هزار بشکه بنزین بطور روزانه به ایران اماده است.

تهران در نوبه خود اعلام کرده که ایران قادر به تامین نیاز داخلی بنزین خود است. بگفته مسعود میرکاظمی وزیر نفت ایران، این کشور قادر به تامین نیازهای داخلی بنزین خود بطور 100 درصد است. میرکاظمی در ماه سپتامبر سال گذشته هشدار داد که شرکت هایی که از عرضه بنزین به ایران خودداری کنند از لیست شرکت نفتی ملی حذف خواهد شد."

مقامات ایرانی قبلا از این نیز بارها با اشاره به ساخت هفت پالایشگاه نفت تاکید کرده اند که کشو قادر به تامین تقاضای داخلی بنزین خود است.

در حال حاضر ایران 40 درصد از تقاضای داخلی بنزین را تامین میکند. ایران برای حل این مشکل از سال 2007 ، احداث هفت پالایشگاه آغاز کرده است. بزرگترین این کارخانه ها پالایشگاه "ستاره خلیج فارس" است که قرار بود در سال 2012 فعالیت خود را آغاز کند. ظرفیت این پالایشگاه روزانه 35 میلیون لیتر بنزین است.

اما در حال حاضر بدلیل عدم پرداخت در ظرف پنج ماه به ده پیمانکار که قرارداد امضا کرده بود، این پروژه متوقف میشود. برای راه اندازی این پروژه نیاز به شش میلیارد یورو سرمایه گذاری است. این بزرگ ترین پالایشگاه کشور خواهد بود. اما از سال 2007 و تا بحال برای راه اندازی این پروژه فقط 500 میلیون یورو سرمایه گذاری شده و %17 آن راه اندازی شده است.

آقای شهنازی زاده مدیر عامل شرکت ملی پالایش و پخش، در مصاحبه خود با خبرگزاری "شانا" اعلام کرد که دولت برای حل مشکل سرمایه گذاری این پروژه برای ارائه کمک مالی از بودجه دولت به مجلس مراجعه کرده است. اما تا بحال هیچ تصمیمی در این مورد دریافت نشده است.
مهندس محمداسماعیل کراچیان مدیر پروژه "ستاره خلیج فارس" گفت که در سال جاری برای این پروژه نیاز به سرمایه گذاری های به حجم 1.1 میلیارد یورو است که سهم سهامداران 30 درصد و 70 درصد بقیه از سوی وزارتخانه و در قالب فاینانس تامین می شود.

40 درصد این پروژه متعلق به شرکت ملی پالایش و پخش، 35 در صد به شرکت "شستا (شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی)"، 10 درصد صندوق بازنشستگی و 15 درصد به SPC شرکت اندونزی است.
بنا به گزارش مجلس شورای اسلامی، در طول دوره اول ریاست جمهوری احمدینژاد به منظور اطمینان تقاضای داخلی برای واردات بنزین و گازوییل 11 میلیارد دلار به صورت غیر قانونی اختصاص داده شده بود. از سال 2005 الی 2009 به این منظور سالانه 3.9، 5، 5.8 و 6.6 میلیارد دلار مصرف شده است.دولت طی پنج سال برنامه چهارم توسعه دولت مجری بابت واردات بنزین بالغ بر 24.4 هزار میلیارد تومان صرف واردات بنزین و گازوئیل کرده که از این میزان بالغ بر 10.1 هزار میلیارد تومان معادل 41.4 درصد به صورت غیر قانونی صرف واردات این حامل‌های انرژی شده است.

ایران و غرب؛ رقص والس قهر کرده ها

همزمان با بیانات آقای احمدی نژاد مبنی بر "آمادگی ایران برای ورود به مدیریت جهانی"، سخنگوی کاخ سفید هشدار داده که فرصت ایران رو به اتمام است.

غرب ایران را در تلاش برای دست یابی به سلاح های هسته ای، حمایت از تروریسم، دیکتاتوری و ایران هم به نوبه خود غرب را در تلاش برای کودتا در داخل کشور متهم میکند.

با در نظر گرفتن این بی اعتمادیها نمیتوان به سازنده بودن مذاکرات طرفین امیدوار بود.

یکی از مشوقهای ایران برای دستیابی به سلاح هسته ای همین ترس از خطری است که از طرف غرب متوجه ایران است: «ترس از اقدام برای سرنگونی دولت حاکم در ایران و حملات نظامی به این کشور».

در این صورت چگونگی به توافق رسیدن ایران و غرب هنوز در سایه ای از ابهام است. ظاهرا، برای حل این مسئله یک راه وجود دارد که آن هم قبول پروتکل الحاقی از سوی ایران است. البته، هم اکنون ایران از قبول این پروتکل امتناع می ورزد.

به هر حال برای نظارت به برنامه های هسته ای ایران پروتکل الحاقی آژانس بین المللی انرژی اتمی مصوبه سال 1997 باید مورد اجرا قرار بگیرد، البته نظارت به معنی ضمانت صد در صدی نیست. بر اساس همین پروتکل، متخصصین آژانس بین المللی انرژی اتمی هر وقتی که بخواهند میتوانند مراکز هسته ای ایران را بازرسی کنند. این نیز برای هیچ چیز ضمانت نیست. برای مثال در این میان دو مشکل اساسی وجود دارد. اولا، ایران در صورت تمایل، میتواند مراکز هسته ای مخفی نیز بسازد . ثانیا، بر اساس ادعاهای آژانس بین المللی انرژی اتمی بر اساس اسنادی که اصل آنها به ایران ارائه نمی شود، میان برنامه هسته ای ایران و تولید موشکهای بالستیک این کشور ارتباط وجود دارد. لاکن ایران این را قبول ندارد و حق دارد که از بررسیهای آژانس بین المللی انرژی اتمی در مناطق نظامی کشور ممانعت کند. به هر حال، برنامه های نظامی تمامی کشورها امری سرّی و افشای آن بر علیه منافع ملی است.

مسئله اساسی این است که ایران نمیخواهد برنامه های هسته ای خود را متوقف کند. اعمال تحریمهای جدید هم بر توقف برنامه های هسته ای این کشور تاثیر نخواهد گذاشت.

از سوی دیگر دولت ایران در 29 نوامبر اعلام کرده که 5 سایت جدید غنی سازی اورانیوم در دل کوه ها می سازد و در مورد ساخت 5 سایت دیگر هم در پی جستجوی مکان مناسب است. یعنی هم اکنون ایران در حال ساخت حداقل 5 مرکز هسته ای مخفی است.

شورای حکام آژانس روز جمعه (27 نوامبر) ضمن محکوم کردن فعالیت "مخفیانه" ایران در ساخت یک مرکز جدید غنی سازی در نزدیکی قم، خواهان توقف فوری ساخت و ساز در این مرکز شد. قبل از این نیز شورای حکام علیه برنامه های هسته ای ایران در سال 2006 قطعنامه ای را صادر کرده بود.

همزمان با وجود مشکلات بین ایران غرب در مورد برنامه های هسته ای این کشور، آژانس بین المللی انرژی اتمی هم مشکلاتی در مقررات و قوانین خود دارد.

به عنوان مثال، غرب از ایران میخواهد که به تمامی بندهای قرارداد NPT عمل کند. لیکن، بر اساس بند چهار پادمان سازمان با کشورهای عضو، آژانس بین المللی انرژی اتمی به کشورهای عضو خود باید کمکهای علمی و فنی ارائه دهد. لاکن بر اساس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد، هرگونه همکاری در زمینه هسته ای با جمهوری اسلامی ایران ممنوع است.

از سوی دیگر بر اساس قرارداد NPT، تنها برای ممانعت از دستیابی کشورهای تازه به سلاح هسته ای نیست، بلکه، بر اساس فلسفه وجودی و علت تصویب این قرارداد خلع سلاح کشورهای اتمی هم در دستور کار است، لیکن، تا بحال کشورهای اتمی از عمل به آن خودداری کرده اند.

ایران از سال 1970 قرارداد ان.پی.تی را امضا کرده است.

غرب از ایران می خواهد که سایتهای هسته ای مخفی خود را نمایان سازد، لیکن یکی از علل اختفای این سایتها ترس ایران از مورد حمله قرار گرفتن سایتهای خود است، کماکان که اسرائیل به کرات سایتهای اتمی ایران را به حمله موشکی تهدید کرده است.

به هر حال با اینهمه مسائل ضد و نقیض، صحبت از مذاکرات سازنده میان ایران و غرب حول برنامه هسته ای زود است.

بازی هسته ای ایران - بوکس یا شطرنج؟

توسعه برنامه های هسته ای ایران در چه مسیری قرار گرفته است؟ با در نظر گرفتن افزایش 11 درصدی سالانه نیازهای انرژی ایران، واقعا این کشور به انرژی هسته ای نیاز دارد.

دولت ایران در قالب طرح چشم انداز 20 ساله برای تولید 20 هزارمگاوات انرژی هسته ای برنامه ریزی کرده است. لیکن چگونگی تحقق این طرح زیر سوال است.

در مرحله اول ایران برای تولید این میزان انرژی و غنی سازی اورانیوم 3.5 الی 5 درصدی جهت تامین سوخت آن نیاز به 20 مرکز غنی سازی اورانیوم دارد. در هر کدام از این مراکز نیز 54 هزار سانتریفوژ بایستی بطور دائم مشغول به فعالیت باشند.

ایران تابحال توانسته در مرکز غنی سازی اورانیوم نطنز 9000 سانتریفوژ نصب کند که نیمی از آنها فعال نیستند. در این مرکز روزانه فقط 2 کیلو اورانیوم (به مقدار 3.5 درصد) میتواند غنی سازی شود. یعنی بشرط وجود کیک زرد، ایران سالانه میتواند 700 کیلوگرم اورانیوم را غنی سازی کند. 9000 سانتریفوژ در دوران حکومت احمدی نژاد نصب شده و نصف آنها مورد بهره برداری قرار گرفته است. نصب 54 هزار سانتریفوژ در کوتاه مدت در مرکز غنی سازی اورانیوم نطنز نیز زیر سوال است.

علی اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در 29 نوامبر اعلام کرد که این سازمان به دستور آقای احمدی نژاد پنج نقطه را برای تاسیس سایت غنی سازی در نظر گرفته است که این سایت ها "در دل کوه" ساخته خواهند شد. احداث ۵ سایت جدید دیگر هم در نظر گرفته است.

به گفته وی، این مراکز جدید نیز همانند (در حد و اندازه های) نطنز بوده و بعلت احداث آنها در دل کوه ها حفاظت آنها از حملات احتمالی موشکها نیز تامین خواهد شد.

لذا، ایران برای تحقق این طرح باید برای سایتهای غنی سازی جدید خود مجموعا 500 هزار سانتریفوژ نصب کند، لیکن هم اکنون ایران قادر به تولید آن در مقیاس صنعتی نیست و مجبور به وارد کردن برخی از قطعات 120 گانه آن است. لذا بیانات مقامات ایران مبنی بر احداث 10 مرکز غنی سازی جدید در حد یک آرزو است.

به هر حال شورای امنیت سازمان ملل متحد تابحال 5 قطعنامه علیه ایران جهت توقف برنامه های هسته ای این کشور صادر نموده و معاملات این کشور در زمینه هسته ای با سایر کشورها را منع کرده است.

از سوی دیگر نیز ظرفیت معادن اورانیوم ایران محدود است. با اورانیوم موجود در معادن ساغند و گچین تنها میتوان در حدود 1400 تن "کیک زرد" تولید کرد. یعنی برای یک نیروگاه 1000 مگاواتی مقیاس و اندازه های بوشهر اورانیوم این معادن کفاف یک سال را نمی کند.

دوید البرایت دبیر کل سابق سازمان ملل متحد و رئیس مرکز تحقیقات هسته ای سازمان İSİS در گزارش خود در ماه فوریه اعلام کرد: بر اساس گزارشهای تصویر ماهواره ای، در سالهای 2008-2004 فعالیت آنچنانی در معادن ساغند و گچین انجام نشده است. احتمالا ایران هم اکنون از 600 تن"کیک زرد"ی که در سال 1970 از آفریقای جنوبی وارد کرده، استفاده میکند.

بنابر همین همین گزارش، ایران تابحال 75 درصد از این 600 تن"کیک زرد" را استفاده کرده است.

البته ایران از بولیوی و ونزوئلا نیز میتواند اورانیوم را وارد کند. هوگو چاوز رئیس جمهور ونزوئلا گفته است که ایران در طرح بهره برداری از معادن اورانیوم ونزوئلا بطور فعال شرکت خواهد کرد. بولیوی بعنوان یکی از متفقین نزدیک ایران از امریکای لاتین که سرسختانه مخالف آمریکا است نیز در مناطق شرقی خود دارای معادن عظیم اورانیوم است. با اینهمه شورای امنیت سازمان ملل متحد با صدور قطعنامه هایی فروش اورانیوم برای ایران را ممنوع کرده است. لذا، ایران حداکثر از معادن ساغند و گچین سالانه حدود 50 هزار تن اورانیوم خام میتواند استخراج کند و با آن هجم اندک نیز طرح تولید 20 هزار مگاوات انرژی هسته ای را نمیتوان اجرا کرد.

محمد البرادعی رئیس سابق آژانس بین المللی اتمی مکررا گفته که به صلح آمیز بودن برنامه های هسته ای ایران اعتماد کامل ندارد، با این حال بیان کرده که دلیل قاطعی برای اهداف نظامی برنامه های هسته ای این کشور نیز موجود نیست.

به هر حال ایران با تولید روزانه 520 میلیون متر مکعب گاز، هنوز هم وارد کننده گاز است و مصرف داخلی گاز در این کشور 9 درصد در سال افزایش می یابد. این نیز بیانگر اهمیت نیاز ایران به انرژی هسته است. لیکن، هم خود ایران و هم غرب برنامه های هسته ای این کشور را بیش از اندازه سیاسی کرده اند و این امر موجب وخامت اوضاع در این قبال شده و این وخامت همچنان ادامه دارد.

به عنوان مثال، اقدام روز جمعه (27 نوامبر) شورای حکام آژانس که ضمن محکوم کردن فعالیت "مخفیانه" ایران در ساخت یک مرکز جدید غنی سازی در نزدیکی قم، خواهان توقف فوری ساخت و ساز در این مرکز شد و ایران نیز به نوبه در اقدامی که بیشتر بوی تلافی دارد، اعلام کرد که 10 سایت غنی سازی اورانیوم جدید دیگری را در کشور خواهد ساخت.

کارشناس "ترندنیوز": طلب ١٢٠٠ کیلوگرم اورانیوم از ایران؛ با کدامین اساس؟

غرب از ایران میخواهد که، "تهران" برای تامین سوخت راکتور تحقیقاتی هسته ای تهران ١٢٠٠ کیلوگرم اورانیوم غنی شده ٣٫٥ درصدی به روسیه تحویل داده و در قبال آن اورانیوم غنی شده 20 درصدی از این کشور تحویل بگیرد. اما چرا ١٢٠٠ کیلوگرم؟
علیرغم اینکه پیشنهاد هئیت مذاکره کننده ایرانی در مذاکرات اول اکتبر به کشورهای عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد و آلمان (کشورهای گروه١+ ٥) تبسم لب تمامی طرفها را به میمنت گشایشی در زمینه حل مسئله برنامه هسته ای ایران شکوفاند، با گذشت زمان عقب نشینی "به حق" ایران، خمیازه ای بر غنچه لبانی بود که شکفت و فسرد.
رئیس جمهور ایران در سفر آخر ماه سپتامبرخویش به نیویورک و بمنظور شرکت در شصت و چهارمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد بیان کرده بود که ، ایران برای تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی هسته ای تهران آماده مبادله اورانیوم، یعنی تحویل اورانیوم ٣٫٥ درصدی و تحویل گرفتن اورانیوم غنی شده ٢٠ درصدی میباشد.
در اول اکتبر سعید جلیلی دبیرکل شورای امنیت عالی ایران در دیدار با کشورهای گروه ١ + ٥ پیشنهاد احمدی نژاد را تکرار کرده است. با اینکه مطبوعات غرب وعده های جلیلی درباره تحویل ١٢٠٠ کیلوگرم اورانیوم غنی شده ٣٫٥ درصدی و تحویل گرفتن اورانیوم غنی شده ٢٠ درصدی را به طور گسترده پخش کردند ، هنوز دو مسئله روشن نشده است.
اولا، علیرغم تحریمها، تهدیدات نظامی و پنج قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد ایران چرا به این راحتی ٧٥ درصد ذخیره اورانیوم را که در عرض پنج سال تولید کرده است باید به غرب تحویل دهد؟
مسئله دوم این است که، رآکتور تحقیقاتی هسته ای "تهران" در دهه 60 میلادی مورد بهره برداری قرار گرفته است و هم اکنون زمان فعالیت مفید آزمایشگاه هسته ای مذکور به پایان رسیده است.
در سال 1993 ایران مقدار 30 کیلوگرم اورانیوم غنی شده 19.75 درصدی از آرژانتین برای تامین سوخت رآکتور تهران خریده است. از ١٢٠٠ کیلوگرم اورانیوم ٣٫٥ درصدی ٢٥٠ کیلوگرم اورانیوم غنی شده ٢٠ درصدی به دست می آید، این مقدار اورانیوم به چه کار ایران می آید؟
رآکتور تحقیقاتی هسته ای تهران چهل سال قبل توسط آمریکا ساخته شده و فعالیت اصلی آن تولید دارو میباشد. 150-300 کیلوگرم اورانیوم غنی شده 19.75درصدی میتواند به مدت بیست سال سوخت این رآکتور را (به شرط فعالیت دائمی) تامین نماید. ولی باید در نظر گرفت که رآکتور تحقیقاتی هسته ای بطور دائمی فعالیت نمیکند.
به احتمال زیاد افشای سایت هسته ای فردو در نزدیکی شهر قم در چارچوب برگزاری نشست مجمع عمومی سازمان ملل ایران را با دشواریهایی مواجه ساخته است. ایران که با داشتن ذخیره ١٦٠٠کیلوگرم اورانیوم در صورت غنی سازی ٩٠ درصدی قادر به تولید دو- سه بمب هسته ای میباشد، با این اقدام خود برای سرپوش گذاشتن به صورت مسئله ، پیشنهادی عاجل و غیرمنتظره برای غرب داده است.